Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Peperdure hersenstudie ADHD levert niks op

opinie

Laura Batstra

© Photo Researchers
Opinie

Radboudumc stelt dat ADHD gewoon een hersenziekte is, maar de bewijzen zijn boterzacht. Trouw en andere media hadden de misleidende conclusies niet zo kritiekloos mogen presenteren, vindt Laura Batstra.

Als je als wetenschapper in een tijdschrift als The Lancet Psychiatry staat, dan heb je het gemaakt. Het is bekend dat ook hoogwaardige tijdschriften artikelen met ferme titels en conclusies eerder accepteren. 

Lees verder na de advertentie

Wellicht was dat een reden voor Dr. Martine Hoogman en haar 81 (!) co-auteurs om in hun zogeheten ENIGMA-studie conclusies te trekken die op basis van hun bevindingen geenszins gerechtvaardigd zijn. Wat hierbij wellicht ook meespeelt is dat veel van de auteurs banden met de farmaceutische industrie hebben: aan de lijst van ‘conflicts of interest’ die onder het artikel staat, lijkt geen eind te komen.

De auteurs koppen ‘subcorticale hersenverschillen tussen mensen met en zonder ADHD’ en schrijven dat hun studie laat zien dat ADHD een stoornis van het brein is. Ze sporen hulpverleners aan om dat ook zo te communiceren naar de met ADHD gediagnosticeerde kinderen en hun ouders.

Oude data

De resultaten van de ENIGMA-studie zeggen echter iets anders. Ten eerste, dat de hersenverschillen tussen groepen kinderen met en zonder diagnose ADHD verwaarloosbaar klein zijn en ten tweede, dat die toch al nietszeggende verschillen ook nog vanzelf lijken te verdwijnen als kinderen volwassen worden.

Hoogman en collega’s verzamelden de ruwe data van allerlei eerdere kleinere studies, en konden op deze manier de hersenen van maar liefst 1713 mensen met een diagnose ADHD vergelijken met de hersenen van 1529 mensen zonder diagnose.

Verschillen in groeps­ge­mid­del­den kunnen nooit klakkeloos vertaald worden naar het individu

Op groepsniveau bleken vijf hersengebieden gemiddeld genomen een paar procent kleiner in de ADHD-groep.

Verschillen in groepsgemiddelden kunnen nooit klakkeloos vertaald worden naar het individu, omdat ze voor de meeste individuen in de groep vaak niet gelden. In deze studie was het echter ook nog zo dat de effectmaat genaamd ‘Cohen’s d’ voor alle verschillen tussen de ADHD- en niet-ADHD groep tussen de -0.19 en 0.19 bleef.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© anp

Gokkans

Concreet betekent dit dat als je een hersenscan van een kind te zien krijgt en op basis daarvan moet inschatten of het kind wel of niet het gedrag vertoont dat we ADHD noemen, de kans dat je inschatting correct is 1 à 2 procent boven gokkans ligt.

Het gaat dus om ‘geen of een verwaarloosbaar effect’. En op basis daarvan stelt het NOS Journaal van acht uur op 16 februari dat ‘onderzoek nu aantoont dat je ADHD kunt zien op hersenscans, juist bij kinderen’.

Een betere kop boven het artikel in The Lancet Psychiatry zou zijn geweest: ‘Peperdure hersenstudie vindt nauwelijks verschil tussen mensen met en zonder de diagnose ADHD’. Dit type titels is echter niet aantrekkelijk voor wetenschappelijke tijdschriften omdat ze tot minder citaties en media-aandacht leiden dan positieve titels en conclusies zoals die van Hoogman en collega’s.

Het gaat dus om ‘geen of een ver­waar­loos­baar effect’.

Kranten en websites op hun beurt hebben ook behoefte aan koppen die aandacht trekken, zoals ‘ADHD is gewoon een hersenziekte’ (Trouw, 16 februari) of ‘ADHD op vijf plekken in de hersenen zichtbaar’ (website Radboud, 16 februari).

Misleidend

Kortom, het wetenschappelijke tijdschrift, de wetenschappers en de media varen allemaal wel bij de ronduit misleidende conclusies van de ENIGMA-groep.

Het met ADHD gediagnosticeerde kind betaalt de prijs. Dat kind krijgt de onterechte, stigmatiserende en invaliderende boodschap dat het een hersenziekte heeft. Het in stand houden van biomedische hersenmythes met dit soort ongefundeerde en verregaande claims schaadt kinderen.

Editors van tijdschriften, wetenschappers en journalisten zouden de kreet van Hippocrates in hun achterhoofd moeten houden: doe geen schade.

Door Laura Batstra, Universitair hoofddocent Orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Verschillen in groeps­ge­mid­del­den kunnen nooit klakkeloos vertaald worden naar het individu

Het gaat dus om ‘geen of een ver­waar­loos­baar effect’.

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.