OpiniePensioenen

Pensioenfondsen moeten meer meedenken met deelnemers en hen beter informeren

Gepensioneerden lopen meer risico, want de hoogte van het pensioen is onzeker en de zorgkosten van de laatste levensjaren stijgen. Daarom moeten pensioenfondsen meer meedenken met hun deelnemers, schrijft hoogleraar Harry Hummels. 

Miljoenen pensioendeelnemers wachten met spanning af of hun pensioen per 1 januari wordt gekort. Op 31 december wordt duidelijk of pensioenfondsen voor ten minste 90 procent hun toekomstige verplichtingen hebben afgedekt. Is dat niet zo, dan volgt een korting.

Met het nieuwe pensioenakkoord is de discussie over korting nog niet voorbij. Sterker, die neemt toe als financiële markten sterke schommelingen gaan vertonen. Tegenvallers leiden eerder tot korting; meevallers eerder tot indexering. Daar komt bij dat pensioenfondsen toekomstige rendementen moeten verdelen over groepen deelnemers. Jongeren ontvangen daarbij minder rendement dan ouderen. Hun vermogen kan langer renderen.

Pensioen werd in de negentiende eeuw ingevoerd door sociaal denkende ondernemers om hun medewerkers een onbezorgde oude dag te bezorgen. Zoals de vlag er nu bij hangt moeten deelnemers zich voorbereiden op een bezorgde oude dag. De recent verschenen studie ‘Pensioen is meer dan je maandelijkse poen’ maakt duidelijk dat het inkomen onzekerder wordt, maar ook de uitgaven. Illustratief is het bericht in 2019 van het SCP dat 11 procent van de ouderen boven de negentig in armoede leeft door stijgende zorgkosten. Dit vraagt om een actieve beheersing van toekomstige hiaten in de pensioenen. Deelnemers worden daarover wel geïnformeerd, al leidt dat meestal niet tot een groeiend pensioenbewustzijn. Vooral laagopgeleiden en mensen met lage inkomens lopen extra risico.

Een sterkere zorgplicht voor de fondsen

Het nieuwe pensioenstelsel vraagt van pensioenfondsen een sterkere zorgplicht. Zij moeten deelnemers tijdig en voldoende helpen hun risico’s te beheersen. Hun verantwoordelijkheid neemt extra toe omdat deelnemers hun persoonlijke pensioenpotjes niet elders kunnen onderbrengen. Hier valt nog veel te verbeteren als het gaat om welzijn van de deelnemers. Natuurlijk is de beleving van welzijn een individuele aangelegenheid. Maar fondsen kunnen voor deelnemers een omgeving scheppen waarin zij beter en sneller invloed krijgen op de risico’s die hun welzijn beïnvloeden. Vijf factoren spelen daarbij een rol die ik omschrijf als Essentiële Pensioen Informering (EPI). Het gaat om:

· De zorg voor goede financiële resultaten die fair worden verdeeld onder deelnemers.

· Inzicht in mogelijke ontwikkelingen en kosten van hun toekomstige behoeften, zoals langdurige zorg, passende woonruimte, aangepaste mobiliteit.

· Actief betrekken van deelnemers bij het adequaat en tijdig omgaan met risico’s.

· Een scherp oog voor belangen van toekomstige generaties die zorg dragen voor de langetermijncontinuïteit van het stelsel.

· De volledige, tijdige en adequate informatievoorziening gericht op het zo veel mogelijk reduceren van de onzekerheid voor de deelnemers.

Concreet betekent dit dat pensioenfondsbesturen scenario’s gaan ontwikkelen over de kosten van langdurige zorg, rondetafelgesprekken met deelnemers houden, aangeven hoe ze beleggingsrendementen verdelen tussen verschillende leeftijdsgroepen, spreekuren voor deelnemers instellen, nagaan of deelnemers in financiële problemen raken, meedenken over behoud van arbeidsvermogen, communiceren in begrijpelijke taal. Uiteindelijk moeten fondsbestuurders deelnemers faciliteren om verantwoord besluiten te nemen over inkomsten én uitgaven voor en tijdens de oude dag.

De toekomst omtrent onze pensioenen is onzeker en blijft dat ook. Een goede EPI kan deelnemers helpen tijdig en adequaat maatregelen te nemen en te zorgen dat het appeltje voor de dorst uiteindelijk meer is dan een dun schilletje. Het gesprek daarover met deelnemers is essentieel. Nu de fondsen steeds meer beleggingsinstellingen worden, die voor rekening en risico van de deelnemer werken, moeten ze een tandje bijzetten om hun wettelijke taak uit te voeren: optimale behartiging van de belangen en het welzijn van deelnemers.

Koolmees presenteert ‘evenwichtige’ stap naar nieuw pensioenstelsel

Er ligt een wet voor invoering van het nieuwe pensioenstelsel. Minister Koolmees gaat ervan uit dat kortingen de komende jaren niet nodig zijn.

Een oplossing voor de groeiende zorgkosten is er niet, maar we moeten erover blijven nadenken

Wat we ook doen, de zorgkosten groeien maar door. Is daar een oplossing voor? Nee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden