CommentaarCoronacrisis

Pas op voor oude reflexen

Het was een lichtpuntje toen de pandemie ons land in de greep kreeg: de crisis kan ook werken als heelmeester, als correctie op onze uitbundige levensstijl, als een gelijkmaker tussen arm en rijk, man en vrouw, oud en jong, kwetsbaar en niet-kwetsbaar. Maar die voorspelling komt niet uit, de verschillen worden vergroot.

Oude reflexen die we voor de crisis juist bestreden, keren terug. Neem de man-vrouwverhouding binnen de wetenschap. Dankzij inspanning van verschillende partijen ligt het aantal vrouwelijke hoogleraren op 25 procent in ons land. Nog altijd schrikbarend laag in vergelijking met andere landen, maar het stijgt wel. De TU Eindhoven introduceerde zelfs een vrouwenquotum.

Het is alsof de huidige crisis die inspanningen in één keer om zeep helpt. Oude rolpatronen keren terug: het aantal publicaties van vrouwen in wetenschappelijke tijdschriften wereldwijd is dramatisch gekelderd, ook blijken ze sterk ondervertegenwoordigd in de recente toekenning van beurzen. Het lijkt voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de zorgtaken – het geven van thuisonderwijs en het verzorgen van een familielid – die vrouwen sneller op zich nemen dan mannen. Deze conclusie trekt ook het Centraal Planbureau (CPB). De verborgen werkloosheid, de daling van het aantal gewerkte uren als gevolg van de coronacrisis, ze zijn groter onder vrouwen dan onder mannen. Dat komt enerzijds door de beroepen waarin vrouwen werkzaam zijn. Anderzijds schrijft het CPB dit toe aan de zorgtaken.

De crisis vergroot de verschillen en de ongelijkheid

Zo vergroot de crisis de verschillen en de ongelijkheid. Dat gaat ook op voor kwetsbare jongeren die niet in staat zijn goede laptops aan te schaffen of voor bedrijven als KLM die eerder voor overheidssteun in aanmerking komen dan de meubelzaak op de hoek. Het einde van deze tweedeling is nog niet in zicht. Wat gebeurt er als bedrijven straks gaan saneren? Zijn de kwetsbare werknemers dan ook als eersten de dupe?

Als je niets doet, komen de rijken rijker uit de crisis en de armen armer, waarschuwden historicus Bas van Bavel en ecoloog Marten Scheffer in deze krant. Dat een crisis nivellerend werkt, zoals vaak betoogd in de economische wetenschap, klopt niet, zeggen ze. Je moet een plan hebben, is hun boodschap. De welvaartsstaat na de Tweede Wereldoorlog kon bloeien, omdat er sterke instituties en sociale tegenbewegingen waren opgezet.

Politici moeten nadenken over de impact van de crisis op langere termijn. Hoe zorgen we dat een grote groep werknemers niet buiten de boot valt, oude rolpatronen niet de kop opsteken en de grootste bedrijven niet onevenredig profiteren? We hebben nieuwe spelregels nodig. Laat het kabinet daarover nadenken nu de eerste fase van het crisismanagement achter de rug is.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden