Commentaar

Paar keer vergaderen, snel wat lezen: die tijd is voor de toezichthouder echt voorbij

Groninger museum Beeld ANP XTRA
Groninger museumBeeld ANP XTRA

De een vindt het een postmodern pronkjewail (pronkjuweel), de ander kan er niet over uit hoe lelijk het gebouw is: feit is dat het Groninger Museum al jaren een topattractie is. Daarom is het niet te verkroppen dat deze blikvanger mogelijk in januari de deuren moet sluiten vanwege financieel wanbeheer. Dat is in de eerste plaats te wijten aan een falende directie.

Hoofdredactie

Maar waar waren de toezichthouders? Die zouden hebben zitten slapen; ze negeerden bovendien signalen uit de ondernemingsraad over de financiële chaos. Het opstappen van de helft van de raad kan dan ook gezien worden als een gedeeltelijke schuldbekentenis.

Het afgelopen jaar regende het berichten over falende raden van toezicht van (semi)publieke instellingen. Een kleine greep: bij het Centraal Orgaan Asielzoekers ontstond commotie over de bestuurscultuur onder directeur Albayrak, ook de rol van de raad van toezicht is nu onderwerp van onafhankelijk onderzoek door de minister. Het toezicht op de woningcorporaties die miljoenen in eigen zak staken, faalde; bij de fraude en het diplomadebacle op hogeschool Inholland speelden de toezichthouders ook geen fraaie rol, omdat ze vele declaraties ten onrechte goedkeurden. Ook rond de crisis in het Maasstadziekenhuis, waar een bacterieplaag de boel op z'n kop zette, zou de raad van toezicht te laat hebben ingegrepen.

Wat is hier aan de hand? Vooropgesteld dat falend bestuur niet altijd te wijten is aan falend toezicht: duidelijk is wel dat toezicht niet langer een zaak mag zijn voor 'erbij'. Vele semipublieke instellingen tellen politieke kopstukken als toezichthouders, en deze mensen hebben ongetwijfeld hun sporen verdiend als bestuurder of politicus. Maar hun lijstjes met commissariaten zijn lang, dikwijls te lang. De taken voor een toezichthouder worden, zo blijkt, nog steeds onderschat. Organisaties zijn zeer complex geworden en er is grondige kennis nodig van financiële structuren en controlemechanismen. De inzet is hoog, het gaat immers veelal om publiek geld en grote maatschappelijke belangen. De tijd dat men op weg naar de twee vergaderingen per jaar nog snel de stukken door kon bladeren, is voorbij.

Lichtpuntje is daarom een nieuwe wet die het aantal bijbanen (commissariaten) van toezichthouders per januari beperkt, al mogen we hiervan geen wonderen verwachten. Het belangrijkste blijft dat de (toekomstige) toezichthouder zichzelf de vraag stelt: heb ik de tijd en de kennis om deze verantwoordelijkheid echt te dragen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden