Beeld Trouw

Column Bas den Hond

Overleven de Trumpliefhebbers van Fox News het Oekraïne-schandaal?

Terwijl de opinie-afdeling van Fox News geen misstap van de president ziet, komt de nieuwsafdeling met pijnlijke primeurs.

Het zijn geweldige tijden voor Fox News. De rechtse nieuwszender van Amerika was al het meest bekeken nieuwsstation, na het linkse MSNBC en het neutrale CNN. Nu er een officieel impeachment-onderzoek naar Trump is gestart, stromen de kijkers helemaal toe. De meest bekeken show van de zender, die van Sean Hannity, haalde afgelopen week de vier miljoen kijkers.

Het zijn ook vreselijke tijden voor Fox News. De favoriete zender van president Donald Trump en zijn trouwste aanhang moet verslag doen van nieuws dat op zijn zachtst gezegd ongunstig is voor de president. Hij heeft zelf toegegeven, en een vrijgegeven verslag bevestigt het, dat hij er bij de president van Oekraïne op heeft aangedrongen een corruptie-onderzoek naar ex-vicepresident Joe Biden en zijn zoon weer op te starten. Met als dreigende aanmoediging: “De Verenigde Staten hebben veel gedaan voor Oekraïne. Ik kan niet direct zeggen dat het wederzijds is geweest.”

Die situatie roept flink spanningen op. Dat horen Amerikaanse media van bronnen binnen het tv-station, maar het is ook gewoon in de uitzendingen te zien.

Zo zei de vaste juridisch commentator van Fox News, Andrew Napolitano, afgelopen dinsdagmiddag tegen de hoofdredacteur van de nieuwsafdeling, Shepard Smith, dat het er slecht voor Trump uitzag: het vragen van hulp bij je verkiezing aan buitenlanders, laat staan een buitenlandse mogendheid, is strafbaar. Die avond haalde presentator Tucker Carlson, die in zijn dagelijkse opinie-uur doorgaans de kant van Trump kiest, een andere jurist in de uitzending, Joe diGenova. Die zei dat er van een misdaad helemaal geen sprake was, en dat Napolitano een domkop was. Carlson sprak hem niet tegen.

De opiniekant van Fox wint

De volgende dag noemde Smith dat afvallen van een collega ‘weerzinwekkend’. Dat kwam hem een dag later van de kant van Carlson op het verwijt van ‘partijdigheid’ te staan. Diens collega Sean Hannity, die ook elke avond een uur heeft, noemde Smith ‘anti-Trump’.

Volgens journalist Gabriel Sherman, die de zaak uitploos voor het blad Vanity Fair, kwam de kwestie uiteindelijk niet Carlson, maar Smith op een uitbrander van de directie te staan: als het nog een keer zou gebeuren, zou Smith niet meer op het scherm mogen verschijnen.

Daarmee lijkt het pleit weer even beslecht tussen de nieuws- en de opinieafdelingen van Fox. Die twee werken gescheiden: in de vroege ochtend en in de avond worden de uren gevuld door presentatoren voor wie Donald Trump geen kwaad kan doen, de rest van de tijd doen echte journalisten hun werk. Die laatsten houden duidelijk rekening met het soort publiek dat naar Fox kijkt in de toon waarop ze de feiten presenteren, maar ze verhullen ze niet.

Dat de opiniekant wint, en ook bij vorige gelegenheden telkens gewonnen heeft, lijkt logisch. De hoge kijkcijfers worden in de avond gehaald, als de opiniemakers vrij baan hebben. Maar er zijn tekenen die er op wijzen dat die vanzelfsprekendheid aan het wankelen is.

Op de lange termijn is Trump er niet meer

Dat heeft onder andere te maken met een wisseling van de wacht in de top. De schepper van Fox News, Roger Ailes, moest in juli 2016 weg, nadat bekend werd dat hij vrouwelijk personeel lastigviel. Hij ging daarna de campagne-organisatie van Donald Trump adviseren, en overleed in 2017.

In plaats daarvan werd een veel jongere manager aangesteld: Lachlan Murdoch, zoon van de eigenaar van Fox News en een aantal andere conservatieve media, Rupert Murdoch. En in de raad van bestuur zit sinds afgelopen maart Paul Ryan, voormalig voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, die het twijfelachtige genoegen had de Republikeinse meerderheid in dat huis aan te voeren tijdens de eerste twee jaar van het presidentschap van Trump. Ryan viel hem in het openbaar zelden af, in de hoop zo veel mogelijk van het traditionele Republikeinse partijprogramma uit te kunnen voeren. Maar hij stelde zich in november 2018 niet herkiesbaar en verliet, voorlopig in elk geval, de politiek.

Die nieuwe leiding denkt, als het goed is, na over de toekomst van Fox News op langer termijn. En op de lange termijn – de korte termijn zelfs, als de Democraten hun zin krijgen – is Trump er niet meer. En zouden de kijkers van Fox, die nu gemiddeld 65 jaar oud zijn, nog wel eens veel ouder kunnen zijn. Want jongere Amerikanen zijn door de bank genomen niet zo overtuigd van de geweldige kwaliteiten van Donald Trump, of de geweldige ideeën van de Republikeinse partij.

Maar zullen de huidige kijkers een breuk met Trump accepteren? Dat valt te betwijfelen. Wanneer Fox News die sprong waagt, zal het station zeker enkele jaren lang een tocht door de woestijn van de lage kijkcijfers moeten maken. Die schade beperken gaat het best, als die sprong gemaakt wordt op een moment dat het zelfs voor de aanhang duidelijk is dat Trump een scheve schaats heeft gereden.

Een aardverschuiving binnen Fox News

Misschien is dat moment nu wel aangebroken. Gabriel Sherman bericht in zijn artikel in Vanity Fair dat niemand minder dan Sean Hannity zelf binnenskamers toegeeft dat de misstappen die Trump worden aangewreven ‘heel ernstig’ zijn. Hannity heeft dat overigens ontkend.

Als Fox afscheid neemt van Trump, dan zal de schade ook minder zijn als de zender er op kan wijzen dat ze niet slaafs aan zijn leiband heeft gelopen, maar zelfstandig keuzen maakte: eerst voor Trump omdat zijn ideeën goed waren voor Amerika, toen tegen Trump omdat de eigen journalisten nieuwe feiten boven water kregen die zo’n stap nodig en logisch maken.

Zoals zondag gebeurde. Voordat een medewerker van Trump in het zondagse interviewprogramma Fox News Sunday de kans kreeg om de president vrij te pleiten van corruptie, en Joe Biden daarvan te beschuldigen, had presentator Chris Wallace een primeur te melden. Zijn staf had ontdekt dat Rudolph Giuliani niet de enige advocaat was die door de president naar Oekraïne was gestuurd om compromitterende feiten over Joe en Hunter Biden te zoeken. Niemand minder dan de advocaat die bij Tucker Carlson in de uitzending was, Joe diGenova, en zijn vrouw Victoria Toensing, kregen van Trump ook die opdracht, buiten het ministerie van buitenlandse zaken om. En verder had Fox News ook boven water gehaald, dat het besluit om honderden miljoenen aan hulpgeld aan Oekraïne even stop te zetten, niet werd gesteund door de ministeries van buitenlandse zaken en defensie. Trump nam het besluit helemaal zelf, kort voordat hij met de president van dat land ging bellen en over de Bidens begon.

De kans dat Trump dat zijn presidentschap gaat kosten, is nog steeds heel klein, zo lang de Republikeinse meerderheid in de Senaat hem nog steunt. Als die meerderheid toch gaat wankelen, wordt dat vermoedelijk voorafgegaan door een aardverschuiving binnen Fox News. De kans dat die er komt, is niet zo klein.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Lees ook:

Wat was de rol van vader en zoon Biden in Oekraïne?

Trump beschuldigt presidentskandidaat Joe Biden en diens zoon Hunter van corruptie in Oekraïne. Is dat terecht? Oost-Europa-correspondent Michiel Driebergen zet de feiten op een rij.

Zijn impeachment komt dichterbij, maar Trump is nog lang niet weg

Het Amerikaanse Congres onderzoekt de procedure om president Trump af te zetten. Vier vragen en antwoorden over de kansen en over de risico’s die de Democraten hiermee nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden