OpinieGevaarlijke stoffen

Overheid moet voorlichting geven over alle producten waar Pfas in zit

Waar blijft die site die het VK wel heeft, waar de consument kan opzoeken of ergens Pfas in zit, vraagt scheikundeleraar Rolf Soer. 

De discussie over Pfas in de politiek is vrijwel uitsluitend gericht op de normen en afspraken voor bagger en grond, omdat deze grote invloed hebben op de bouwsector. Het probleem met deze gevaarlijke stoffen is echter veel groter. Pfas is zeer persistent en kan op geen enkele andere manier worden afgebroken dan door verbranding boven 1000 graden in speciale ovens. Deze groep gevaarlijke stoffen wordt vanwege hun persistentie ook forever chemicals genoemd, ‘eeuwigdurende stoffen’. Dit zou op zich al voldoende reden moeten zijn om alle Pfas te weren uit het milieu en dus gebruik ervan te verbieden.

Ook is allang bekend dat ze zich ophopen in levend materiaal (bioaccumulerend) en mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid van mens en milieu. Pfas verspreidt zich gemakkelijk in het milieu. Het materiaal hecht aan eiwit en komt zo in voedselketens terecht. Er treedt opeenhoping op, naarmate je hoger in de voedselketen komt. Zo komt het weer bij de mens terecht. Slechts twee van deze stoffen, Pfos en Pfoa, zijn vanaf 2001 in het vizier van de Stockholm Convention on Persistant Organic Pollutants. Dit verdrag werd in 2005 door 152 landen getekend en Pfoa werd in 2009 op de lijst met uit te bannen stoffen gezet. Pfos volgde in 2019.

Denemarken wacht niet met verbod

Nederland werd in 2019 onaangenaam verrast door de aanwezigheid van Pfas in grond en bagger. Recente en alarmerende onderzoeksresultaten over gezondheidseffecten van deze stoffen kwamen toen echter niet voor het voetlicht. Ook niet dat de Europese Voedselautoriteit (EFSA) in 2018 nieuwe en wel negentig keer strengere normen voorstelde voor de Aanvaardbare Dagelijkse Inname. Slechts af en toe werd vermeld dat Pfas ook kan worden opgenomen uit cosmetica en voedselcontactmaterialen zoals bakpapier, pizzadozen en pannen. Nergens stond dat de Deense regering als eerste regering ter wereld met ingang van juli 2020 alle Pfas in voedselcontactmaterialen heeft verboden.

Wel heeft minister van milieu en wonen Stientje van Veldhoven eind 2019 het voortouw genomen om te komen tot een Europees verbod op Pfas bij alle ‘niet-essentiële’ producten zoals regenkleding en pannen met anti-aanbaklaag. Maar de verwachting is dat invoering nog minimaal drie jaar kan duren. Veel meer producten dan we denken bevatten Pfas. Het kan in ons bloed komen door opname uit drinkwater, door voedsel en door contact met materialen die het bevatten.

Pfas kan behalve in voedselcontactmaterialen als fastfoodverpakkingen, bakpapier en pannen met teflon of Ptfe ook zitten in cosmetica, muggenspray, zonnebrandcrème, impregneermiddelen voor schoenen, tapijten, tenten en regenkleding.

Nog geen geschikte Nederlandse site

In Nederland bestaat er momenteel helaas onvoldoende goede voorlichting over de aanwezigheid van Pfas in producten. De door de NVWA gesponsorde site waarzitwatin.nl geeft weliswaar algemene voorlichting hierover, maar vermeldt niet per product of er Pfas in zit. In het VK bestaat wel een geschikte site: pfasfree.org.uk. De Nederlandse consument kan deze informatie nu alleen achterhalen door een en ander op te vragen bij leveranciers. Deze zijn verplicht dat binnen 45 dagen te geven.

Het is verstandig om niet te wachten op een Europees verbod, maar samen met de Denen alvast zelf ‘100 km/uur te gaan rijden’ en producten met Pfas te mijden. Maar dan moet je wel weten in welke producten deze stoffen voorkomen en welke alternatieven er zijn. Slechts van pannen met teflon/Ptfe is bekend dat ze kunnen worden vervangen door bijvoorbeeld keramische of rvs pannen. Voor vrijwel alle andere producten met Pfas ontbreekt informatie.

Hoog tijd dat de overheid voorlichting geeft over alles waar Pfas in zit.

Lees ook:

Provincie: Chemours moet uitstoot Pfas drastisch terugbrengen

Chemiefabriek Chemours stoot vervuilende Pfas-stoffen uit. De provincie Zuid-Holland wil dat het concern die uitstoot versneld afbouwt.

Pfas-crisis? Had nou maar geluisterd naar die wetenschappers

Het ministerie van infrastructuur en waterstaat licht vandaag de versoepelde normering voor de stoffengroep Pfas toe. Die moet vastgelopen baggeraars en bouwers meer lucht geven en faillissementen voorkomen. Maar was de Pfas-crisis ook te voorkomen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden