OpinieBestrijding

Overheid moet regie nemen in strijd tegen eikenprocessierups

Er is sprake van een wildgroei aan bestrijdingsmethoden en -middelen tegen de eikenprocessierups. Maar het middel is vaak erger dan de kwaal, aldus Anthonie Stip en Titia Wolterbeek van De Vlinderstichting.

In de strijd tegen de eikenprocessierups grijpen veel overheden en particulieren naar bestrijdingsmethoden die erger zijn dan de kwaal. Beelden van spuitkanonnen, dode rupsen van onschadelijke vlinders en lijmbanden om bomen met dode vogels en vleermuizen doen veel stof opwaaien.

De brandharen van de eikenprocessierups zijn weliswaar erg vervelend, de bestrijding ervan is lokaal een chaos. Dat vraagt om regie van de overheid.

De Vlinderstichting heeft onlangs onderzocht welke bestrijdingsmethoden gemeenten inzetten. Ruim de helft van de Nederlandse gemeenten bestrijdt met bacteriepreparaten en/of nematoden. Wij maken ons daar zorgen over. Beide methoden gelden als biologisch, maar zijn daarmee niet onschuldig. Ze werken niet specifiek tegen de eikenprocessierups, maar tasten tenminste alle andere soorten rupsen in ­eiken aan.

Toepassing van de preparaten en/of nematoden in april en mei gebeurt in een tijd dat er ruim honderd onschadelijke rupsensoorten in de eiken aanwezig zijn. De neveneffecten zijn nauwelijks onderzocht. Eerste veldindrukken op de Veluwe geven aan dat na een bespuiting met een bacteriepreparaat in eiken er tientallen dode of halfdode rupsen uit de eiken vielen. Deze rupsen vormen het stapelvoedsel voor jonge vogels en later in het jaar ook voor vleermuizen. Bovendien is een van de bacteriepreparaten (XenTari) toxisch voor aquatisch leven.

Groeiend aanbod

Wij zien een sterk groeiend aanbod van bestrijdingsmethoden en -middelen, al dan niet in testfase. Zo gaf het College voor de toelating van gewas­beschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) op 30 maart een proefontheffing af voor het middel Vertimec. Na een bezwaarschrift van De Vlinderstichting heeft het Ctgb deze toelating op 15 april met onmiddellijke ingang ingetrokken vanwege de potentiële brede effecten op biodiversiteit. Niettemin zijn er in de gemeente Son en Breugel kort daarvoor 550 eiken met dit middel geïnjecteerd, met onbekende gevolgen voor de leefomgeving.

Er lopen ook proeven met het middel Siltac SF, dat werkt op basis van een polymerennetwerk en kleine insecten als het ware vastlijmt aan de boom of het blad. De proeven richten zich op de effectiviteit van het middel op de ­eikenprocessierups. Ook deze methode is niet specifiek en treft ook onschadelijke insecten zoals wantsen, mieren en kevers, die een rol spelen in de natuurlijke plaagbestrijding van de eikenprocessierups. Naast Siltac SF zijn er veel meer middelen in omloop, waarvan de effecten op biodiversiteit niet zijn ­onderzocht of onbekend zijn.

De Vlinderstichting maakt zich zorgen over deze wildgroei aan middelen die worden ingezet. Bestaande structuren zoals het Kennisplatform en Kenniscentrum eikenprocessierups brengen weliswaar organisaties en ervaring bij elkaar, maar hebben geen sturende en beslissende rol.

Wij constateren dat er nauwelijks ­regie is op het dossier eikenprocessierupsbestrijding, terwijl die nodig is om ongewenste en onbedoelde effecten op de biodiversiteit te voorkomen. Naast onderzoek naar effecten op andere soorten moet actief gezocht worden naar bestrijdingsmethoden met een specifieke werking. Met resultaten uit eerder onderzoek naar soortspecifieke feromonen, zoals de spoorvolgstof die maakt dat de rupsen elkaar in processie volgen, is nooit wat gedaan.

Wij roepen minister Schouten op ­samen met de provincies en gemeenten te komen tot landelijke coördinatie van eikenprocessierupsbestrijding. Ook vragen wij haar huidige en toekomstige bestrijdingsmethoden te onderwerpen aan een brede toetsing op biodiversiteitseffecten. In tijden van insectensterfte is dat hard nodig.

Lees ook

De eikenprocessierups gaat niet meer weg en dat is onze eigen schuld

De eikenprocessierups heeft Nederland overvallen. Het klimaat krijgt vaak de schuld. Nee, zeggen deskundigen. Het is de monocultuur van eiken. En zijn vijanden zijn weggespoten.

Ach wat, die eiken-fokking-processierups

In Groningen zijn ze nog niet; daar maken we ons druk om de buxusmot. Maar toen ik door het Bargerveen en rond het Naardermeer wandelde, deden de rood-witte linten en waarschuwingsborden me terugdeinzen. Hoedt u zich voor de eikenprocessierups!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden