null Beeld
Beeld

CommentaarArbeidsmigranten

Overheid moet in actie komen tegen uitbuiting van arbeidsmigranten

Van de vele problemen op de Nederlandse arbeidsmarkt is de behandeling van Europese arbeidsmigranten verreweg het schokkendst. Polen, Roemenen, Bulgaren, maar bijvoorbeeld ook Portugezen: ze doen vaak cruciaal, maar laaggeschoold werk in de voedingsindustrie, land- en tuinbouw, en distributiecentra. Zwaar werk, soms gevaarlijk en ongezond, zoals bleek uit de reportages over coronabesmettingen in slachthuizen.

Hoewel veel bedrijven direct in de problemen komen als zij zouden vertrekken, is de positie van deze arbeiders ronduit zwak. Zo afhankelijk zijn ze vaak van het uitzendbureau dat hen detacheert. Nederland kent ruim 14.000 van zulke bureaus; veel daarvan deugen niet, bleek eerder uit het rapport van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder leiding van Emile Roemer. Zij maken misbruik van de migrant, die vaak nauwelijks Nederland spreekt, onwetend is over zijn rechten, en voor huisvesting en ziektekosten afhankelijk is van het uitzendbureau.

In dit hele systeem van afhankelijkheid, dat snel kan uitmonden in uitbuiting, speelt de Basisregistratie Personen van de gemeente een cruciale rol. Wie langer dan vier maanden aaneen in Nederland werkt – zoals zeker de helft van de half miljoen arbeidsmigranten – moet daar ingeschreven staan. Dat geeft onder meer recht op (sociale) regelingen en voorkomt dakloosheid en verpaupering bij ontslag. Maar uitzendbureaus werken liever met ongeregistreerd personeel, blijkt nu uit onderzoek.

Minimumloon papieren werkelijkheid

Waar rechten met voeten worden getreden, moet de overheid natuurlijk in actie komen. Maar volgens de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken zijn er gemeenten die inschrijving juist weigeren, of wegkijken. Dat is een harde beschuldiging en vraagt om nader onderzoek. Gemeenten zijn zo namelijk medeplichtig aan de deplorabele positie van arbeidsmigranten, nog afgezien van de vraag of dit wettelijk deugt. Schrijnend is ook dat sommige werkgevers hun toevlucht nemen tot juridische constructies waardoor ze tijdelijke werkkrachten slechts op papier het wettelijk minimumloon betalen, zoals Marc Kuipers, scheidend directeur van de Inspectie SZW, constateert. Wie het minimumloon verdient, hoort dat te krijgen.

Gelukkig doet de commissie-Roemer een reeks voorstellen om de positie van arbeidsmigranten structureel te verbeteren. Bijvoorbeeld door verplichte certificering voor uitzendbureaus, huur- en werkcontracten te scheiden en foute werkgevers flink te beboeten.

Nederland kampioen schimmige arbeidsconstructies

Kuipers stelt dat Nederland kampioen schimmige arbeidsconstructies is. Kwetsbare werknemers worden zo vakkundig uitgeknepen. Dat is beschamend, deze praktijken bestaan immers al lang. Dat laatste is dan ook een reden voor het nieuwe kabinet om extra voortvarend het rapport-Roemer tot beleid om te smeden.

Lees ook:
Inspectie SZW krijgt hausse aan klachten

Door de coronapandemie werd het een ander jaar dan de Inspectie SZW had verwacht, maar onderbetaling, uitbuiting en dodelijke arbeidsongevallen bleven bestaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden