ColumnStevo Akkerman

Overeind blijven in de confrontatie met het duister

Pasen in het jaar 2020, we zullen er later nog weleens aan terugdenken. Het viel ditmaal samen met het joodse Pesach, zoals het eigenlijk hoort, en Witte Donderdag was de 75ste sterfdag van Dietrich Bonhoeffer. Daarnaast waarde er een virus rond dat alles anders maakte dan anders. Het was ook nog prachtig weer, terwijl dat eigenlijk verboden was.

Ik zocht iets dat me voorbij de onrust en de angst van elke dag zou brengen, voorbij het nieuws dus, ergens waar het niet zou gaan over eurobonds, besmettingscurves, exit-strategieën en traceerapps. In mijn kast stonden boeken om door te bladeren, op tafel lagen mooie tijdschriften, online vlogen de beschouwingen me om de oren – aan wijsheden geen gebrek. Ik vond neerslachtige en opbeurende teksten, strijdlustige en flegmatieke gedachtes, religieuze en niet-religieuze profetieën, om over goedbedoelde liedjes nog te zwijgen. En ik voelde hoe groot de verleiding kon zijn om de woorden ‘dood’ en ‘opstanding’ te gebruiken en ze in verband te brengen met wat er in de wereld gaande was.

Maar die kant wilde ik niet op. Niet de valkuil van de ‘diepere zin’ of de ‘eigenlijke betekenis’ van deze crisis, dat ging me te snel, dat drukte het verdriet van deze mondiale ademnood te gemakkelijk weg, dat huppelde te gemakkelijk van Goede Vrijdag naar Pasen. Schuine blik op het nieuws: in een Rotterdams verpleeghuis stierf bijna de helft van de dementie-afdeling, een kwart van de verzorgenden is besmet.

De rol van God in onze shit

Maar stel dat ik toch iets vond dat zeggingskracht had, iets dat je op Goede Vrijdag op deze plek in de krant zou kunnen opvoeren, wat zou dat dan zijn? Ik kom uit bij een paar zinnen van Bonhoeffer en een paar van Christian Wiman, twee mannen die in de confrontatie met het duister – zij het een heel verschillend duister – overeind bleven, zonder te verwachten dat alles uiteindelijk wel goed zou komen. Over Bonhoeffer is de afgelopen dagen al veel geschreven in deze krant, ik wil hier citeren wat hij zegt over de rol van God in onze shit. Hij wijst op de woorden van Jezus aan het kruis: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten’ en concludeert: “De God die met ons is, is de God die ons verlaat”. In die geheimzinnige paradox ligt voor hem de crux; geen tovenaar-God die alles oplost, maar dit: “God is onmachtig en zwak in de wereld en juist zo en alleen zo is hij bij ons en helpt ons”.

Christian Wiman, die er als gevolg van beenmergkanker vaak al bijna niet meer was, maakte in 2016 naam met zijn boek ‘Mijn heldere afgrond’, vertaald door Willem Jan Otten. Nooit vond hij troost in de gedachte aan een hemel of een eeuwigheid, schrijft hij. Maar wacht. Hij schrijft ook dit: “Dikwijls denk ik dat het geloof niet meer – en niet minder – inhoudt dan geloof in leven, in het doorgaan ervan, in de onverwoestbaarheid, in een of ander bewustzijn dat, atoom voor atoom, het onze is en niet is, in een koppig voortduren, dag voor dag en dood voor dood, van een tedere en verschrikkelijke energie die, voor wie het kan zien, liefde is.”

Ik wens u een goede Pasen.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden