null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Over hoe Den Haag omgaat met de beschamende armoede in de West

Bart Zuidervaart

Als vaders en moeders hun kinderen zouden behandelen zoals Den Haag omgaat met de Caribische eilanden, verliezen ze het ouderlijk gezag.

Sinds 2010 zijn Bonaire, Sint-Eustatius en Saba bijzondere gemeenten van Nederland en in die afgelopen elf jaar is de armoede er toegenomen. Het kabinet keek ernaar, zag het gebeuren en draaide het de rug toe.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) houden nauwgezet bij waar de armoede in Nederland het grootst is. Op gezette tijden verschijnen er top tien-lijstjes over. De grote steden scoren hoog, net als gebieden in Oost-Groningen en Zuid-Limburg. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba staan daar niet op, simpelweg omdat de armoede-vergelijking tussen Europees en Caribisch Nederland niet wordt gemaakt.

Maar de cijfers spreken voor zich: bij 40 procent van de huishoudens op de eilanden komt te weinig geld binnen om van te kunnen leven. Zij zijn aangewezen op hulp van familie of op de voedselbank. Geen enkele gemeente aan deze kant van de oceaan komt maar een beetje in de buurt van die 40 procent. Het is schrijnendheid op achtduizend kilometer afstand, ver uit zicht dus.

Rotschrikken van de ellende

Het is niet dat de Haagse politici hier geen weet van hebben. Ieder jaar bezoekt een delegatie Kamerleden de eilanden om zich vervolgens rot te schrikken van de ellende aldaar. Bovendien stapelen de alarmerende rapporten zich op. Zo bracht in 2015 een commissie onder leiding van CDA-prominent Liesbeth Spies de armoedeval haarfijn in beeld. Ook eilandbewoners met meerdere banen ontkomen daar niet aan.

Een jaar geleden moest Spies tot haar grote ergernis erkennen dat het rapport ergens in een la van een ministerie is verdwenen. Er is niets mee gedaan. De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen ontstak een paar maanden geleden in woede toen hij richting passieve Tweede Kamerleden zei: “Ophouden met deze flauwekul”. Regel een fatsoenlijk inkomen voor de niet meer dan 26.000 inwoners van Caribisch Nederland. De groep is te overzien. In de gemeente Weststellingwerf wonen meer mensen.

Onder staatssecretaris Raymond Knops is er, het moet gezegd, wel degelijk iets verbeterd. Diverse toeslagen zijn verhoogd, net als de kinderbijslag. Het wettelijk minimumloon en de hoogte van de bijstandsuitkering gaan ook in stapjes omhoog, maar een echte oplossing is het nog niet voor veel mensen. “Het is mensonterend, hartverscheurend, maar ook ontroerend hoeveel inzet de mensen daar hebben om vooruit te komen”, vindt de ombudsman.

Verhogen van sociaal minimum

Het inmiddels demissionaire kabinet hikt aan tegen het substantieel verhogen van het sociaal minimum, gezien de ‘regionale context’ en de ‘concurrentiepositie van de eilanden’. Liever ziet Knops dat de kosten van het levensonderhoud naar beneden gaan. De prijzen van energie en boodschappen zijn inderdaad fors.

Maar dat is al jaren zo, zonder dat de armoede afneemt. Integendeel: door de coronacrisis is de situatie juist nog zorgwekkender geworden. Het goede nieuws is dat de Tweede Kamer heeft besloten dat het minimumloon en de uitkeringen met 10 procent omhoog moeten. Het is iets. Waarbij niet onvermeld mag blijven dat de fracties van Geert Wilders, Thierry Baudet en Joost Eerdmans tegen stemden. Zelfs dat gunnen ze hun landgenoten in de West niet.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden