null Beeld
Beeld

ColumnAbdelkader Benali

Over de terugkeer van de verloren zoon

Abdelkader Benali

Dordrecht is de stad van de Statenvertaling. Het is ook de stad waar mijn fiscalist kantoor houdt. Maar ik ben er om een reden die alles met het Woord en niets met cijfers te maken heeft. Een scherpzinnige man van 88 leidt me rond door de binnenstad. Ton Delemarre, cultuurambtenaar in ruste en jeugdvriend van Henri Nouwen. “We woonden in dezelfde straat. We ­zaten allebei bij de padvinderij.” Het is een dinsdag.

Ik ben gekomen om de Henri Nouwen-lezing te ­geven. Nouwen is een priester-theoloog van wie ik tot voor kort nooit had gehoord. Zijn hoogstpersoonlijke lezing van het Evangelie, bevlogen en doorleefd, maakte hem tot een ster in de Verenigde Staten en Canada. Hillary Clinton vond troost in zijn boek Eindelijk thuis toen ze de presidentsverkiezingen tegen Donald Trump verloren had. Mensen die winnen, hebben geen boeken nodig. Voor mensen die verliezen wordt het boek een reddingsboei. Verloren we maar wat vaker in het leven, het zou de wijsheid ten goede komen. Ik lees Eindelijk thuis in de trein. Henri Nouwen gaat naar Sint-Petersburg om het schilderij De thuiskomst van de verloren zoon van Rembrandt te bekijken. Aan de hand van het schilderij probeert hij te begrijpen wat voor zoon hij was. Henri was oudste zoon, ik ben het nog steeds.

Vloek en zegen

Henri Nouwen geeft mij mee dat de oudste zoon vloek en zegen is. Je bent de eerste en dus krijg je alle ogen op je gericht, je moet veel zijn voor ­velen. De migrant is de exemplarische oudste zoon, want overal waar hij aankomt is hij de eerste. Hij moet het bewijzen, hij heeft geen voorbeelden. En hij moet geld sturen naar de vader om hem ­tevreden te stellen. En heb je als oudste zoon eenmaal iets bereikt, dan denderen daar de nakomelingen meteen overheen om je goede werk te overtreffen! Wat is het moeilijk voor ons om plaats te maken.

De oudste zoon kan maar niet begrijpen waarom de jongste zoon toch zo’n heldenontvangst van de blinde vader krijgt. Vanwaar die dankbaarheid bij de terugkeer van het zwarte schaap? Die dankbaarheid toont de ­vader omdat de jongste zoon toch is thuisgekomen. De oudste zoon heeft geen begrip. Onze maatschappij vertoont trekjes van de oudste zoon. Nouwen wil dankbaar zijn voor het welkom dat hij krijgt. Dankbaar dat we kwetsbaar zijn als ochtenddauw en nog niet verhard tot steen. De omhelzing is overgave

De Wilhelminakerk aan de Blekersdijk heeft een koepelvormige structuur. “Net een moskee”, zegt Ton Delamarre. We installeren ons. Het is volle bak. Ik draag voor. Samen met mijn moeder maak ik een reis naar Sint-Petersburg om naar het schilderij van Rembrandt te kijken. De vader omhelst de kaal geworden jongste zoon. De oudste zoon kijkt toe, hij voelt zich buitengesloten. Dat gevoel van buitengesloten voelen overrompelt en verstikt. Iemand krijgt liefde, dus krijg jij die liefde niet. De dankbaarheid jegens je broer verandert je in een egoïst. Geef maar toe, het brandt. Is de vader dan niet hypocriet?

Dankbaarheid hoef je niet te leren, het leven leert het je.

Een vrouw loopt naar voren. Ik word gebombardeerd met emoties. Ze vraagt of ik in staat ben tot dankbaarheid. Dan valt ze stil. In de zaal horen we haar verdriet.

Woorden zijn ruis tussen twee stiltes in. En ik wil naar huis gaan om thuis te kunnen komen.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met ‘Bruiloft aan zee’, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman ‘De langverwachte’. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden