null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Over Afghanen en falend opvangbeleid

Sinds mensen in dit land ervan overtuigd zijn dat je vooral alles moet kunnen zeggen wat je vindt, komt op gezette tijden de borreltafel aan de oppervlakte. Wennen doet dat nooit.

De jongste oprisping was te zien in Harskamp, waar buurtbewoners vorige week Afghaanse vluchtelingen verwelkomden met racistische drek. Het schokkende zat niet alleen in het massale protest, of in de gescandeerde leuzen: er stond geen rem op (vooral) jongeren, die schaamteloos tekeer gingen. Waar zijn de ouders, vroeg je je als verbouwereerde toeschouwer af. Het antwoord volgde in de reportage die collega Marije van Beek er de volgende dag maakte. Een 15-jarige jongen vertelde haar: “Kutvolk, die Afghanen. Mijn ouders vinden dit ook. Mijn moeder zei dat ze er een raket op moeten afschieten.”

De bewoners van Harskamp kunnen de spandoeken weer oprollen nu het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (Coa) heeft toegezegd dat de Afghanen spoedig verhuizen naar een ander opvangkamp, in Heumensoord. Defensie wil het terrein bij Harskamp weer kunnen gebruiken voor schietoefeningen. En dat doe je liever niet in de buurt van mensen die net gevlucht zijn uit een oorlogsgebied.

Een oprisping dus. Het is wachten op de volgende. Want vroeg of laat wordt een ander dorp ergens in het land onverwachts geconfronteerd met de komst van honderden vluchtelingen. Nu zijn het Afghanen, in het verleden waren het Joegoslaven, Irakezen of Syriërs. Nooit gaat het soepel, altijd is er gedoe, steevast voelen buurtbewoners zich overvallen.

De moeizame ontvangst van asielzoekers, gepaard met onrust en ad hoc slaapplekken in tenten of noodgebouwen, is haast traditie geworden. Er gaat ook een impliciete boodschap vanuit: hier opgevangen worden is een gunst, geen recht. We kunnen het niet aan, toch doen we het.

Mensen die huis en haard verlaten en het geluk hebben dat ze hier mogen blijven, krijgen de Hollandse behandeling. Vluchtelingen met een tijdelijke vergunning mogen geen bijstandsuitkering meer krijgen en geen uitgebreide medische zorg, zei de VVD-fractievoorzitter in 2015. Nieuwkomers moeten hun plek verdienen en ze kunnen wonen in omgebouwde zeecontainers, zeggen VVD-Kamerleden nu. Sober en doelmatig. Van een container gaat vast geen aanzuigende werking uit.

De statushouders (zo’n typisch Haags jeukwoord waarmee erkende vluchtelingen worden bedoeld) vormen een favoriete zondebok. Zo zijn ze hoogstpersoonlijk verantwoordelijk voor de lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen in het land, een frame dat een deel van de Kamer graag levend houdt. In werkelijkheid heeft dit land te kampen met een gigantische crisis op de totaal op hol geslagen liberale woningmarkt, een situatie waar vluchtelingen net zo goed slachtoffer van zijn. Liefst 11.000 van hen verblijven op dit moment in azc’s terwijl ze recht hebben op een eigen woning.

Ondertussen slaagt de immigratiedienst er nauwelijks in om achterstanden bij het beoordelen van asielzoekers weg te werken, waardoor de opvangcentra vol zitten. Het gevolg is dat iedere onverwachte opleving van het aantal nieuwkomers zorgt voor acute opvangproblemen. En in verlengde daarvan voor onrust.

Je zou willen dat de discussie vooral gaat over falend opvangbeleid, maar dat komt sommige partijen net iets minder goed uit.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden