Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ouderen voelen zich last van de samenleving

Opinie

Doeke Post

Archieffoto. Een groep bejaarden in Rotterdam. © ANP

In veel culturen was je leven op je zestigste klaar en mocht je dood. Ook hier staat de solidariteit met ouderen onder druk.

Het wordt steeds duidelijker dat onze samenleving in de maag zit met het steeds maar groeiende aantal ouderen. Op alle fronten lijkt er een soort offensief ingezet te worden om ouderen te 'blamen' en 'shamen' (Trouw, 2 februari). Vele ouderen hebben het gevoel dat ze eigenlijk niet meer zouden moeten leven. Zij voelen zich hét probleem van deze tijd.

Zeer recent riep de Japanse minister van financiën de bevolking op om maar sneller te sterven. Zelf is hij 72 jaar. Hij suggereerde dat de hoge kosten in de zorg niet zo'n probleem zijn als de Japanners maar niet zo lang zouden leven.

Al in de grijze oudheid heerste in vele landen en culturen het idee dat als men zestig jaar was er sprake was van leven in andermans tijd. Je eigen leven was klaar. Je mocht anderen niet tot last worden. In de Griekse cultuur werden mensen zelfs onder druk gezet om als ze zestig jaar waren van de brug te springen. Ze werden er vaak nog een handje bij geholpen ook. Ze verdronken. Een vorm van euthanasie dus.

Op 60-jarige leeftijd had je je taak volbracht
Ook in andere culturen werd dit aangetroffen. Bij de indianen heerste hetzelfde idee en de eskimo's zetten ouderen in een ijshut en lieten ze aan hun lot over. Op 60-jarige leeftijd had je je taak volbracht: de kinderen konden op eigen benen staan, de arbeid kon vanwege de ouderdom niet meer worden volbracht en het leven had dus geen zin meer.

De beroemde Londense arts Sir William Osler meende nog in 1905, dat we dat weer moesten invoeren. Hij stelde in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde voor om na het zestigste levensjaar nog één jaar respijt te geven ter overdenking van het geleefde leven, maar dan zou het einde worden ingeluid. Dat kon, aldus Osler, met chloroform, een middel dat rond 1900 als verdoving bij operaties werd gebruikt.

'Brother I am sixty-one, so my work is done. Calm should follow after storm, reach me down the chloroform', zo luidde een spotdicht in die tijd.

De discussie over voltooid leven en vooral de gevoelens over ouderen en hun nut voor de maatschappij is dus al heel oud. En we zien die discussie in onze tijd weer de kop op steken.

De ideeën van het Centraal Planbureau over de solidariteit in de zorg duiden daar sterk op. Moeten mensen die veel meer zorg nodig hebben hier niet voor een groot deel zelf voor zorgen? Kunnen we de jongeren nog vragen om het solidariteitsprincipe in stand te houden?

De overheid speelt hier helemaal op in door ouderen die in een verpleeghuis moeten worden opgenomen steeds meer van hun spaargeld te vragen door eigen bijdragen te verhogen. Het gaat er weer naar toe dat men eerst zijn eigen huis opeet alvorens er ondersteuning komt. Mensen die zuinig hebben geleefd worden daardoor gestraft.

Rechtvaardige verdeling
En zien we niet hetzelfde met de recente teruggang in koopkracht voor ouderen? Zij zijn het immers die het meest moeten inleveren, tot wel 7 procent van hun inkomen. Waar blijft op die manier de rechtvaardige verdeling van de lasten van de recessie? Allemaal tekenen dat de ouderen een last lijken te worden voor de samenleving.

Toch dienen we aan de andere kant te beseffen dat de beschaving van een land kan worden afgemeten aan de manier waarop die samenleving met ouderen, gehandicapten en armen omgaat. Wellicht moeten we dat eerst maar weer eens ter discussie stellen. Gaat de beschaving ten onder door de neoliberale ideeën van 'ieder voor zich'?

Is het dan niet logisch dat ouderen het gevoel krijgen dat ze een te grote last worden voor de maatschappij? Komt die Griekse brug misschien zo langzamerhand weer in zicht?

Lees verder na de advertentie

 
Eskimo's zetten ouderen in een ijshut en lieten ze aan hun lot over

Deel dit artikel