Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Orbáns ideeën leven breed in Hongarije

Opinie

Pepijn van Houwelingen en Paul Dekker

De Hongaarse premier Viktor Orban bij de EU top in Salzburg, Oostenrijk in september. © AP

De Hongaarse bevolking drijft in haar opvattingen steeds verder af van rest van de EU, schrijven Pepijn van Houwelingen en Paul Dekker, medewerkers van het Sociaal en Cultureel Planbureau.
 
 

Het Europees Parlement heeft recent besloten de artikel 7-procedure te activeren om Hongarije te kunnen bestraffen voor onder andere beknotting van de vrijheid van de media, de ngo’s en de academische wereld en de onafhankelijkheid van rechters. Deze zaken geven er volgens de Hongarije-rapporteur van het Europees Parlement blijk van dat Europese waarden met voeten worden getreden. Dit laakbare gedrag wordt vooral toegeschreven aan de autoritaire Hongaarse premier Orbán en zijn kabinet. De Hongaarse bevolking lijkt er min of meer los van te staan of komt voornamelijk als slachtoffer in beeld. Maar hoe reëel is dat beeld?

Lees verder na de advertentie

In een artikel dat binnenkort in de Journal of European Integration verschijnt, zijn we voor enkele maatschappelijke en politieke waarden nagegaan hoe ze zich vanaf het begin van deze eeuw tot 2017 in vijftien van de huidige lidstaten hebben ontwikkeld en in hoeverre zich daarbij Europese waarden manifesteren. Waarover bestaat in de bevolkingen van deze landen grote consensus of waar groeien ze in ieder geval naar elkaar toe?

Aparte positie

Wat dan opvalt is dat Hongarije niet alleen bij een aantal politieke waarden een aparte positie inneemt maar ook zijn eigen weg lijkt te gaan, dat wil zeggen, afdrijft van de meer algemene Europese trend. Terwijl bijvoorbeeld in alle overige onderzochte Europese landen het deel van de bevolking dat problemen heeft met homoseksualiteit beperkt is tot hooguit een kwart van de bevolking, heeft meer dan de helft van de Hongaren hier een probleem mee.

Nog belangrijker en veelzeggender: terwijl de bevolking van de overige Europese landen sinds het begin van deze eeuw lijkt te convergeren naar acceptatie van homoseksualiteit, is hier in Hongarije geen sprake van. Sterker nog, afgaande op de meest recente meting lijkt er een omgekeerde trend ingezet. Vanaf het begin van deze eeuw tot begin 2015 was gemiddeld ruim 60 procent van de Hongaarse bevolking van mening dat homoseksuelen vrij moeten zijn hun leven te leiden zoals ze dat willen. In onze laatste meting van eind 2016, begin 2017 is echter minder dan de helft van de Hongaren daartoe geneigd.

Meer dan de helft van de Hongaren heeft een probleem met ho­mo­sek­su­a­li­teit

Hongaren staan in vergelijking met de meeste andere Europeanen ook zeer kritisch tegenover immigratie. Nog geen drie op de tien Hongaren is van mening dat het Hongaarse culturele leven verrijkt is door migranten, terwijl dit voor meer dan driekwart van de Nederlanders, Spanjaarden, Zweden en Finnen het geval is.

Hongarije is bovendien sinds het begin van deze eeuw veel kritischer geworden ten aanzien van immigratie – meer dan de helft van de Hongaren stond hier begin deze eeuw nog positief tegenover – terwijl we bij de meeste andere Europese landen geen of een licht positieve trend zien. Hongarije gaat een andere kant op dan de elf zuidelijke en westerse EU-lidstaten in ons onderzoek. Polen, Tsjechië en Slovenië zitten tussen deze groep landen en Hongarije in, maar volgen Hongarije niet in het meer gaan afwijken van de Europese hoofdstroom.

Europese integratie

Ten slotte, Hongaren zijn samen met de Britten veruit het meest kritisch over (verdere) Europese integratie. Terwijl bijvoorbeeld ruim driekwart van alle Spanjaarden positief staat tegenover verdere Europese integratie is dit voor slechts iets meer dan een derde van de Hongaren het geval. En ook hier zien we Hongarije weer afdrijven van de hoofdstroom. Terwijl in alle andere onderzochte EU-lidstaten de steun voor Europese integratie tussen 2014/15 en 2016/17 gelijk is gebleven of wat is gestegen (zelfs in het Verenigd Koninkrijk), daalt deze steun in Hongarije van 45 procent naar 37 procent.

Er kunnen allerlei goede redenen zijn om de Hongaarse regering op het Europese matje te roepen, maar het verwijt dat het land ondemocratisch is, is te simpel

Met andere woorden, de Hongaarse regering mag afkeurenswaardig afwijkend gedrag vertonen, maar niet omdat ze afwijkt van wat de Hongaarse bevolking wil. De waarden van de Hongaren wijken af van die van de Europese hoofdstroom en lijken dat in toenemende mate te doen. Als Orbán stelt dat Hongarije geen migratieland wil zijn, steunt het overgrote deel van zijn bevolking hem daarin. Er kunnen allerlei goede redenen zijn om de Hongaarse regering op het Europese matje te roepen, maar het verwijt dat het land ondemocratisch is – en dat was een argument in het kader van de artikel 7-strafprocedure – is te simpel.

Gedeelde waarden

Daarmee stelt zich ten slotte natuurlijk de vraag wat die ‘Europese waarden’ zijn. Zijn er eigenlijk wel gedeelde Europese waarden als meer dan de helft van de Hongaren van mening is dat homoseksuelen niet zouden moeten kunnen leven zoals ze willen, terwijl bijna alle Zweden en Nederlanders deze mening wel zijn toegedaan? Kan men het in Europees verband ooit eens worden over migratie als nog geen 30 procent van de Hongaren maar meer dan 80 procent van de Finnen en Zweden migranten als een verrijking van de nationale cultuur beschouwt?

De Hongaarse kwestie waar de EU nu mee worstelt, is een groter probleem dan een dictatoriale Orbán die zich niets aan de democratie en vanzelfsprekende Europese waarden gelegen laat liggen en daarom moet worden gestopt. 

Deel dit artikel

Meer dan de helft van de Hongaren heeft een probleem met ho­mo­sek­su­a­li­teit

Er kunnen allerlei goede redenen zijn om de Hongaarse regering op het Europese matje te roepen, maar het verwijt dat het land ondemocratisch is, is te simpel