Opinie

Opzeggen van de Irandeal is helemaal zo gek nog niet

Een nucleaire kerncentrale in het zuiden van Iran.Beeld AFP

Met het opzeggen van de Irandeal biedt Trump op de wat langere termijn een beter veiligheidsperspectief, vindt politicoloog Alfred Pijpers.

De abrupte Amerikaanse breuk met de zogeheten Irandeal uit juli 2015 wordt scherp afgekeurd door de Europese Unie. Maar ook Europa moet gaan beseffen dat deze internationale overeenkomst om het Iraanse atoomprogramma te beteugelen, in ruil voor de opheffing van economische sancties, belangrijke tekortkomingen kent. 

Weeffout

Die vloeien grotendeels voort uit een weeffout in de buitenlandse politiek van de vorige Amerikaanse president. Barack Obama voelde na alle ellende in Irak, Afghanistan etcetera niets voor nieuwe militaire avonturen in het Midden-Oosten, zoals in Syrië. Ook een preventieve aanval van Israël op de uitdijende Iraanse atoom- en raketinstallaties, waar Benjamin Netanyahu telkens mee dreigde, wilde Obama koste wat kost voorkomen. Die zou namelijk onvermijdelijk de VS meeslepen in een nieuwe oorlog. Zijn diplomatieke inspanningen voor een vergelijk met Iran waren vermoedelijk niet zozeer bedoeld om Teheran af te houden van de bom, als wel om een eenzijdig militair ingrijpen van Israël de loef af te steken via een ogenschijnlijke stopzetting van het Iraanse nucleaire project.

In feite is dat project echter nauwelijks stopgezet, althans niet structureel. Inderdaad heeft Teheran zijn voorraad verrijkt uranium zodanig verminderd dat een atoombom tijdelijk buiten bereik is. En er is ook een einde gemaakt aan de productie van plutonium. Tegelijkertijd blijft de technische beheersing van de volledige splijtstofcyclus nog steeds intact. Het akkoord heeft bovendien slechts een beperkte geldigheidsduur van ongeveer vijftien jaar. De chef van het Iraanse atoomagentschap heeft al te kennen gegeven dat alle Iraanse concessies in een handomdraai ongedaan kunnen worden gemaakt. Kort en goed: het Iraanse massavernietigingswapen wordt met de bestaande afspraken uitgesteld, maar niet afgesteld.

Voor Israël is dit onacceptabel, want het permanente nucleaire potentieel van Iran gaat al even permanent gepaard met de politieke doctrine om de 'zionistische entiteit' geheel van de kaart te vegen. Daarvan is Brussel, waar soms meer begrip voor Iran dan voor Israël lijkt te heersen, onvoldoende doordrongen. Nooit hebben de Iraanse geestelijke en politieke leiders hun antisemitische tirades tegen het 'kankergezwel' van de Joodse staat gematigd. Keer op keer heeft de hoogste machthebber, ayatollah Ali Khamenei, openlijk de vernietiging van de staat Israël bepleit. Ook ná de ondertekening van het nucleaire akkoord.

Om alvast de daad bij het woord te voegen worden anti-Israëlische terreurgroepen als Hezbollah in Libanon en Hamas in de Gazastrook al jaren volgestouwd met geavanceerde Iraanse wapens. Dat proces is de laatste tijd ook uitgebreid naar Syrië, waar zich tijdens de burgeroorlog duizenden goedgetrainde Iraanse strijders hebben gevestigd, grotendeels elitetroepen van de Revolutionaire Garde. Aanvankelijk ter ondersteuning van bondgenoot Bashar al-Assad, maar allengs vliegen hun raketten en drones vaker richting Israël.

Vrijbrief

De Iran-deal uit 2015 verschafte Teheran een vrijbrief om met beperkte concessies en een forse economische bonus gestaag verder te werken aan zijn atoomprogramma, zonder bevreesd te hoeven zijn voor militaire strafmaatregelen van Amerika. De regering-Trump heeft dat nu gecorrigeerd door strengere eisen te stellen aan Teheran, en door nadrukkelijker met militaire opties te dreigen als economische pressiemiddelen niet de gewenste uitwerking hebben. Dat zijn riskante manoeuvres, maar ze weerhouden Israël van onberaden eenzijdige stappen en bieden op de wat langere termijn een beter veiligheidsperspectief dan het beschamende Europese geflirt met de ayatollahs.

Lees ook: Iran en VS: Europa moet partij kiezen in het conflict over het nucleaire akkoord

Iran heeft geen vertrouwen in de goede bedoelingen van de Europese leiders. Het land wil harde toezeggingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden