Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ophef over btw-verhoging op voedsel is symboolpolitiek

Opinie

Irene van Staveren

Irene van Staveren © Maartje Geels
Column

De inkt van het regeerakkoord was nog niet droog of de oppositie op links protesteerde eensgezind tegen de btw-verhoging op voedsel. Verontwaardiging alom, want de boodschappen zouden duurder worden en met name ook gezond eten. 

Tja, dat is wel heel gemakkelijk stemmen mobiliseren. Maar voor wie verder denkt valt op dat zulk oppositiepopulisme op drijfzand is gebouwd.

Lees verder na de advertentie

Is het vooral groen in de boodschappenkarretjes om u heen in de supermarkt? Of liggen de verse groente en het fruit verstopt tussen de frisdrank, snacks en bewerkte voedingsproducten? Het verhaal dat door de btw-verhoging gezond eten merkbaar duurder wordt, is apekool. Alle voeding en niet-alcoholische dranken worden duurder. Niet alleen vers voedsel. En juist daarvan eten we niet zo veel als het Voedingscentrum voorschrijft. Het andere argument is dat bij de kassa de boodschappen zoveel duurder worden dat Henk en Ingrid het in de portemonnee gaan voelen. Ook dat is lariekoek want we geven een absurd laag deel van ons inkomen uit aan voedsel. Het boodschappenkarretje wordt trouwens ook aardig gevuld met producten met een tarief van 21 procent zoals bier, wijn, dierenvoer en toiletartikelen.

Als het eten net zo duur was als de huur of de auto zouden we wel zuiniger zijn

Waarom worden de boodschappen niet duur? Omdat voedsel al veel te goedkoop is. Dat zal mede oorzaak zijn van het feit dat we gemiddeld per persoon ieder jaar thuis 40 kilo voedsel weggooien. Als het eten net zo duur was als de huur of de auto zouden we wel zuiniger zijn. Voedsel is nog nooit zo goedkoop geweest in relatie tot ons inkomen. Mede dankzij intensieve landbouw met negatieve milieueffecten die niet in de prijs doorberekend worden. En omdat de massa's ongezonde calorieën in snacks en fris zo goedkoop zijn. Volgens cijfers van het Voedingscentrum en het Nibud kost een gezonde warme maaltijd voor twee personen nog geen vijf euro. De minimale kosten van gezonde voeding voor twee volwassenen voor een hele dag worden op nog geen 14 euro geschat. Als we daar de btw-verhoging van 6 procent naar 9 procent bij optellen kost voeding vanaf volgend jaar dus zo'n 14,42 euro per dag voor een tweepersoonshuishouden. Dat is een toename van 75 euro per persoon per jaar. Dat klinkt veel, maar koop gewoon niet meer in dan je gaat gebruiken en je hebt het prijsverschil alweer gecompenseerd.

Het probleem is dat btw een belastingvorm is waarbij de zwakste schouders relatief evenveel torsen als de sterkste

Nee, het echte probleem van die btw-verhoging zit niet in duurdere boodschappen. Dat is het verkeerde argument. Het probleem is dat btw een belastingvorm is waarbij de zwakste schouders relatief evenveel torsen als de sterkste. En vaak nog meer omdat de armeren hun inkomen grotendeels consumeren terwijl de rijkeren een groter deel sparen of beleggen. De inkomstenbelasting is echter progressief: wie meer inkomen heeft, betaalt een hoger tarief. Dat herverdelende effect is belangrijk om de tendens van groeiende ongelijkheid in een markteconomie weerstand te bieden.

Meer belasting op hoge inkomens en op kapitaal is zelfs de enige democratische manier om toenemende ongelijkheid tegen te gaan, zo heeft de Franse econoom Thomas Piketty drie jaar geleden in ons parlement uitgelegd - op initiatief van GroenLinks. Die les is Jesse Klaver blijkbaar alweer vergeten. Het toptarief van de inkomstenbelasting gaat nu juist omlaag van 52 naar 49,5 procent. Laat de oppositie daarop ingaan in plaats van symboolpolitiek te voeren via het boodschappenkarretje. Vervanging van progressieve belasting door niet-herverdelende belasting treft op termijn mensen met een kleine beurs op veel grotere schaal dan via hun boodschappen.

Lees hier meer columns van Irene van Staveren.

Deel dit artikel

Als het eten net zo duur was als de huur of de auto zouden we wel zuiniger zijn

Het probleem is dat btw een belastingvorm is waarbij de zwakste schouders relatief evenveel torsen als de sterkste