Column Wilma Kieskamp

Oordeel niet te snel, leert ‘The Clinton Affair’

Heel gewoon was het blijkbaar, twintig jaar geleden, dat een president van het machtigste land ter wereld zijn secretaresse de volgende opdracht kon geven. Bel de jonge stagiaire. Breng haar bij me, en loop mee alsof we met z’n drieën naar de privévertrekken gaan. Zorg dan dat je zelf discreet verdwijnt via een zijdeur. En houd alle bezoek even tegen.

President Bill Clinton zag er in 1998 geen al te groot risico in om het aan te leggen met een jonge medewerkster, moet je concluderen uit de documentaireserie ‘The Clinton Affair’, waarvan de NPO gisteren het spannendste, vijfde deel uitzond en vandaag het slot komt.

Het zou niet meer met die roekeloosheid gebeuren

Twintig jaar later is het moeilijk voor te stellen dat een politicus nu nog zoiets zou doen, althans niet met het gemak en de roekeloosheid van toen. De jonge stagiaire Monica Lewinksy hoefde er op de werkvloer maar één keer eruit te flappen dat ze een crush op Clinton had, of hij nam haar mee naar achteren, naar de badkamer bij de Oval Office. #Metoo was het niet, zij was dolverliefd.

Pas nu alle hoofdrolspelers en vele getuigen het verhaal opnieuw vertellen, zes uur achter elkaar, blijkt opeens dat oordelen over zo’n wereldberoemd politiek drama nog niet zo eenvoudig is. Ondanks duizenden eerdere artikelen, tv-uitzendingen, internetpublicaties en boeken, blijkt het eerdere oordeel van velen zeer prematuur geweest te zijn.

De media namen het beeld over, ook Trouw

Er blijft na het kijken weinig over van het simplistische beeld dat de jonge stagiaire de aanstichter was. Dat Clinton zélf steeds de regie hield, willen we blijkbaar nu pas echt horen en begrijpen. Lewinsky kreeg zijn telefoonnummer niet eens. In de documentaire geven medewerkers van Clinton toe dat zij actief meewerkten aan het verspreiden van het beeld dat Lewinksy de aanstichter was. De media namen dat beeld over, ook Trouw, blijkt achteraf. Het verslag in deze krant over het Starr-rapport begon destijds met de zin: “Eindeloos veel malen bevredigde de Witte Huis-stagiaire haar president....”, alsof de president er als een passief muurbloempje bij had gestaan. Voor de duidelijkheid: dat stukje was geschreven door een vrouw, want dat hielden we in de jaren 90 nog bij, uit vreugde over die vooruitgang.

De documentairereeks mag wat mij betreft in het les­pakket voor beginnende Kamerleden, aanstaande ministers, journalisten, cabaretiers en commentatoren. Ik kon er zelf althans niet naar kijken zonder licht ongemak. Hoe Amerikaans het verhaal van de bijna-im­peachment tegen Clinton ook is, ‘The Clinton Affair’ bevat een universele waarschuwing. Oordeel niet te snel. De schuldvraag is soms niet zo eenduidig te beantwoorden. Perspectieven zijn misschien over het hoofd gezien. Zaken die we nu in de politiek wel of niet denken te begrijpen, duiden we over twintig jaar misschien heel anders. En vooral: wees voorzichtig met zwart-wit-schema’s als een politiek koningsdrama zich ontvouwt.

Redt hij zichzelf, ten koste van haar?

Het onderzoeksrapport met 548 details over seks werd opgesteld door Lewinksy te dreigen met arrestatie, zodat ze zou praten. Ook haar moeder, vriendinnen en collega’s moesten onder ede intieme details onthullen. Clinton, zeggen betrokkenen achteraf, had de hele zaak kunnen voorkomen door direct open kaart te spelen. Dan was het onderzoek naar de meineed er niet gekomen, en hadden we Lewinksky nauwelijks gekend. De scène waar Clinton tijdens een getuigenverhoor ontdekt dat de affaire is uitgelekt, is van een Shakespeariaanse dramatiek. Close-up filmt de camera hoe de machtigste man de ultieme keuze maakt: redt hij zichzelf, ten koste van haar?

Politiek redacteur Wilma Kieskamp vervangt deze zomer Lex Oomkes op de opiniepagina. Alle columns van Wilma Kieskamp leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden