Stevo Akkerman Beeld Trouw

Column

Ook voormalig Philips-topman Jan Timmer is van gedaante veranderd

Het duurt helaas nog even, maar ik begin nu al uit te kijken naar alle wijsheid die ik na mijn pensionering zal verspreiden. 

Schreef ik vrijdag over de gedaantewisseling die sommige machthebbers ondergaan nadat ze het pluche hebben verlaten, vanwege de oproep die Ruud Lubbers na zijn premierschap deed voor een kernwapenvrije wereld, dit weekeinde voegde een andere mastodont zich bij het genootschap van het gerijpte inzicht: voormalig Philips-topman Jan Timmer. 

Bij het verschijnen van zijn autobiografie keert de 85-jarige Timmer zich tegen de uitwassen van de aandeelhouderseconomie en de heiligverklaring van de vrije markt. “De politiek heeft gedacht dat het kapitalisme zichzelf zou kunnen reguleren. Dat is een groteske ontkenning van de menselijke natuur.”

Jan Timmer, bijgenaamd Orkaan Gilbert. De man die in de jaren negentig 45.000 mensen ontsloeg. Ik werkte in die tijd bij het Eindhovens Dagblad en ik weet nog goed hoe we daar op aandringen van een management-goeroe een ‘goed-nieuws-krant’ maakten, net op de dag dat Philips zo-en-zoveel man op straat zette. Dat leidde tot een kop in de trant van ‘Nieuwe kans voor duizenden Philips-mensen’ – zelden klonk goed nieuws valser. Wat zegt Timmer nu, in een interview met de Volkskrant? “Ik denk dat de belangen van werknemers zwaarder moeten wegen dan die van aandeelhouders.” En: “Het enige doel van bedrijven is waardecreatie op de lange termijn. Voor de hele samenleving.”

Waarde

Dat is een belangrijke boodschap in een tijd waarin de aandelenkoers heilig is voor menige onderneming, maar ik denk dat er meer te zeggen is over dat woord ‘waardecreatie’. Want daarachter ligt de vraag wat er eigenlijk van waarde is in ons handelen, in datgene wat we creëren terwijl we bezig zijn ons brood te verdienen. En hoe we dat doen. Die vraag kom ik overal tegen waar ik iets vertel over mijn boek ‘Het klopt wel, maar het deugt niet’, onlangs nog bij de Nederlandse Vereniging van Psychotherapeuten. Een heel andere club dan Philips, maar toch wordt ook in die sector de waarde van het werk ondergraven door de tucht van de markt. Onder het mom van efficiency verdwijnt de ruimte voor een werkelijke ontmoeting tussen therapeut en cliënt, terwijl die juist cruciaal is voor een goede behandeling. Wist u dat zelfs de werking van een placebo afhangt van de persoon die het voorschrijft?

De Vlaamse hoogleraar psychoanalyse Paul Verhaeghe doet er nog een schepje bovenop. Volgens hem is het effenciëntiestreven een ‘ideologie’ die niet alleen de behandeling van patiënten bemoeilijkt, maar veel van hun klachten ook veroorzaakt. Het neoliberalisme dwingt mensen een succes van zichzelf te maken, zegt hij, terwijl dat lang niet voor iedereen is weggelegd. Of het is een leeg succes, dat geen betekenis geeft aan het leven. “Dat is de diag­nose van onze algemene mentale toestand: depressief genot. We genieten ons te pletter, en eigenlijk is niemand nog tevreden.”

Het klinkt als slecht nieuws, maar het vindt in België enorm veel weerklank, dat geeft toch moed.

Lees hier meer columns van Stevo Akkerman

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden