null Beeld

OpinieBrief van de hoofdredactie

Ook Trouw heeft een complexe band met Indonesië

Cees van der Laan

De tentoonstelling Revolusi! Indonesië onafhankelijk, te zien in het Amsterdamse Rijksmuseum, vertelt het verhaal van de dekolonisatie aan de hand van persoonlijke verhalen en voorwerpen, meldden wij afgelopen donderdag in een paginagroot verhaal in de nieuwskrant.

Toen ik dat las, moest ik aan de voorwerpen denken die bij mij thuis liggen en mijn familie verbinden aan die complexe geschiedenis, die we in de krant beschrijven ‘als een zwarte bladzijde’, vergelijkbaar met het slavernijverleden van Nederland.

In mijn werkkamer hangen de oude, prachtige krissen die ooit een oudoom meenam toen hij terugkeerde uit Nederlands-Indië. De aktentas van krokodillenleer uit Indië, die ik zelf ook nog wel eens heb gebruikt bij gelegenheden en die nu bijna uit elkaar valt.

Of de bajonet die mijn vader mee terug nam toen hij in 1950 na bijna twee jaar dienstplicht op Java werd gerepatrieerd met m.s. Tabinta van de Stoomvaart Maatschappij Nederland. Die bajonet ligt nu naast mij op tafel. In de kast ligt zijn fotoalbum uit die tijd, met door brand aangetaste foto’s, gered uit een huis dat in brand was gevlogen bij een aanslag, vertelde hij destijds.

Nachtmerries

Onze vader was officieel soldaat-schrijver. Dit vermeldt zijn dossier dat ik later heb opgevraagd bij Defensie. Na het opruimen van ons ouderlijk huis kreeg ik een sigarenkistje met daarin tientallen brieven, die hij als soldaat in Nederlands-Indië schreef aan zijn ouders, mijn opa en oma.

Op 2 mei 1950 schrijft hij: ‘Wij hebben veel geschoten daar in het ravijn en ik moet zeggen dat als ik ga schieten ik niet meer kan stoppen, het is precies als vroeger toen ik nooit kon ophouden met stenen gooien’. Waarom hij schoot, schrijft hij niet. Was het voor de lol, een oefening of tijdens een gevecht? Thuis sprak hij nooit over wat hij had meegemaakt, wel had hij soms nachtmerries.

Ook deze krant heeft een complexe geschiedenis met Nederlands-Indië, zo u wilt een fout verleden met betrekking tot de dekolonisatie van Nederlands-Indië. De verzetsmensen die Trouw in 1943 hadden opgericht, om te strijden tegen de Duitse bezetter en de ‘geestelijke vrijheid’ van het land, waren onder leiding van hoofdredacteur en ARP-politicus Siewert Bruins Slot mordicus tegen een zelfstandig Indonesië.

‘Overheid is overheid, rebel is rebel’, schrijft Bruins Slot in 1945 in een hoofdartikel (bron: Trouw, 75 jaar tegen de stroom in van Peter Bootsma).

De opstand was tegen Gods wil en was dus onrechtmatig

De krant steunde de twee ‘politionele acties’ tegen de onafhankelijkheidsstrijders onder leiding van Soekarno en Mohammad Hatta, wat een eufemisme was voor militaire operaties.

De opstand was tegen Gods wil en was dus onrechtmatig, schreef de krant naar aanleiding van een klemmende oproep van de toen bekende theoloog en zendingswerker Johannes Verkuyl om de onafhankelijkheid van Indonesië te erkennen. De officiële soevereiniteitsoverdracht in 1949 noemde Trouw ‘een zwarte dag’.

Komende week, vanaf donderdag 17 februari, zullen de Nederlandse media gedomineerd worden met nieuws over de aanloop naar deze ‘zwarte dag’ als eindelijk de resultaten worden gepresenteerd van het onderzoeksprogramma ‘Onafhankelijkheid, Dekolonisatie, Geweld en Oorlog in Indonesië, 1945-1959’, waarbij onder andere het onderzoeksinstituut Niod is betrokken.

Onderzoeken die uiteindelijk moeten leiden tot de vraag hoe we in het reine kunnen komen met ons verleden en met de andere partijen in dat verleden, toen en nu.

Die bajonet heb ik weer opgeborgen, het kistje met brieven weer terug op zijn plek. Ooit ga ik met die brieven in het achterhoofd naar Indonesië.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden