commentaar

Ook kunstenaars hebben recht op een fatsoenlijke beloning

Ingrid van Engelshoven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Beeld ANP

De arbeidsmarkt van de kunsten werkt compleet anders dan die van andere beroepsgroepen. Beeldend kunstenaars, filmmakers, schrijvers, muzikanten en acteurs zijn bijna altijd zzp-ers, werken op zichzelf of in wisselende samenstelling en zijn daarom grotendeels op zichzelf aangewezen. 

Er zijn individuele ‘sterren’ die enorme gages kunnen vragen, maar de meesten moeten het doen met een bescheiden inkomen dat ze op peil houden met lesgeven of opdrachten voor bedrijven.

Er zijn heel veel kunstenaars. Er is ook groeiende vraag naar kunst en cultuur. Kijk hoe de festivals als paddenstoelen uit de grond schieten. Maar de meeste mensen hebben er niet al te veel voor over, want voor hen is cultuur geen levensvoorwaarde maar een extraatje.

Een kunstenaar moet daarom niet te veel inkomsten verwachten. En dat doen ze ook niet. De bereidheid van kunstenaars om actie te voeren, laat staan te staken voor hogere betaling is minimaal. Je zou kunnen zeggen dat er dan weinig aan de hand is. Maar minister Van Engelshoven (D66) van cultuur constateert terecht dat een extreem lage beloning onwenselijk is. Ook acteurs, musici, schrijvers en filmers moeten een fatsoenlijk bestaan kunnen opbouwen.

Daarom wil zij dat culturele instellingen die kunstenaars inhuren alleen subsidie krijgen als ze kunstenaars een redelijke beloning geven. Ook gemeenten en provincies zouden deze subsidievoorwaarde moeten hanteren. Dat vraagt wel om flink wat extra geld voor cultuur en daar lijkt de minister zich hard voor te maken.

Een belangrijk voordeel is dat dit een signaal afgeeft: ook kunstenaars hebben recht op een fatsoenlijke beloning. En ook binnen de cultuurwereld zelf wordt gewerkt aan eerlijker werkomstandigheden voor kunstenaars. Werkgevers en werknemers zijn in gesprek over een Fair Practice Code. Dat is goed: als musea, galeries, theatergroepen enzovoorts beseffen dat er een reëel bedrag tegenover een expositie of optreden hoort te staan, zijn veel uitwassen al te voorkomen. Dat er dan minder exposities en optredens zullen zijn, is een logische consequentie.

Blijvende uitingsdrang

Het probleem is dat de kunstenaar zich niet laat vangen in een regel. Die zal zich niet neerleggen bij minder cultuur, maar de behoefte blijven houden om zich te uiten. Desnoods voor nog minder geld, desnoods in kroegen en op braderieën. Zolang de drive om kunst te maken zo groot is, zullen er slecht betaalde kunstenaars zijn. Dat is in het verleden niet anders geweest.

Het zou in elk geval een stap in de goede richting zijn als dat niet meer vanzelfsprekend wordt gevonden. Maar daarnaast is het de verantwoordelijkheid van de kunstenaar zelf met welke beloning hij of zij genoegen neemt.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Andere Commentaren vindt u hier.

Lees ook: 

Kunstenaars kunnen nauwelijks rondkomen: minister wil eerlijk loon

Minister van cultuur Ingrid van Engelshoven (D66) wil dat kunstenaars eerlijker worden betaald. Ze vindt dat acteurs, musici en beeldend kunstenaars de dupe zijn geworden van de bezuinigingen op cultuur van de laatste jaren. Daarom moet subsidie in de toekomst alleen nog worden verstrekt als daar een eerlijke beloning voor kunstenaars tegenover staat.

Hoe overleef je als jonge kunstenaar?

Kunstenaars moeten een eerlijke beloning krijgen, vindt minister Van Engelshoven. Daar is nu nog geen sprake van. Trouw volgt sinds een jaar vier veelbelovende jonge kunstenaars. Zij verdienen weinig, schrappen de vakantie, wonen anti-kraak en lopen door op oude schoenen. Maar ze klagen niet.

Hoger loon kan kunstenaars ook van de wal in de sloot helpen

Kunstenaar Pip Passchier (22) werd erg blij toen ze woensdag Trouw opensloeg. Niet alleen omdat haar foto de cover van de Verdieping sierde, maar nog veel meer van het interview met cultuurminister Ingrid van Engelshoven (D66). Daarin kondigt ze aan dat kunstenaars eerlijker moeten worden betaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden