OpinieMidden-Oosten

Ook Israël heeft baat bij een compromis met de Palestijnen

Het Amerikaanse plan voor het Midden-Oosten heeft geen kans, maar een oplossing is mogelijk, aldus Marcel Poorthuis, hoogleraar interreligieuze dialoog aan de Universiteit van Tilburg.

Het vredesplan van Trump is voor de bühne en dus tot mislukken gedoemd. Israëls premier Netanyahu is positief, maar heeft nooit afstand genomen van zijn vaders idee. Bij de stichting van de staat Israël stemde zijn vader tegen Ben Gurion, die een verdeling tussen Joden en Arabieren voorstond. Feitelijk heeft Bibi Netanyahu nooit een oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict bedacht, anders dan deportatie of economische marginalisering van Palestijnen.

We zouden hierbij haast vergeten dat een compromis wel degelijk mogelijk is, ook al menen zowel de haviken aan Israëlische kant als de Palestijnse Hamas dat dat niet kan en niet wenselijk is. Maar die twee polen versterken elkaar alleen maar, zodat Netanyahu garen spint bij Hamas.

Sommige commentatoren gaan zo ver dat ze het bestaansrecht van de staat Israël in twijfel trekken, waarmee elk gesprek met Israëliërs (begrijpelijk) onmogelijk wordt. Andere, meer gematigde commentatoren menen dat de vele nederzettingen die het bezette gebied tot een gatenkaas hebben gemaakt een oplossing definitief blokkeren. Dat is echter maar de vraag: die nederzettingen van Israël in bezet gebied kunnen zelfs deel van de oplossing zijn.

Wat heeft Israël te winnen bij welk compromis dan ook?

Het vraagt wel van Netanyahu dat hij de overmacht van Israël niet als een bewijs ziet dat hij het gelijk aan zijn zijde heeft. De beeldspraak van de kleine David (Israël) tegen de grote Goliath (de Arabische wereld) gaat allang niet meer op. Juist dat eenzijdige machtsoverwicht is geen voordeel, maar een nadeel bij onderhandelingen.

Het feit dat het staatsgeweld van Israël legitiem wordt genoemd (alsof een staat altijd legitiem geweld mag gebruiken) en het geweld van de Palestijnen terrorisme, blokkeert elke mogelijkheid tot compromis. Om het cynisch te zeggen: wat heeft Israël te winnen bij welk compromis dan ook? Wij denken: op de lange termijn veel, en sowieso misstaat het streven naar een rechtvaardige oplossing Israël niet.

Wel dient in elk vredesplan de veiligheid van Israël gewaarborgd te zijn. Dat is in feite het enige waarin Netanyahu bijgevallen moet worden: een vredesplan dat die veiligheid niet garandeert heeft geen kans van slagen.

Hier volgt een voorstel, dat ik ooit met een Israëlische professor heb uitgewerkt: de Palestijnen hebben recht op terugkeer, maar Israël kan en zal eenvoudigweg niet toestaan dat honderdduizenden Palestijnen binnen de grenzen (groene lijn) van Israël terugkeren.

De schijnvertoning Trump-Netanyahu

Compromis: deze Palestijnen krijgen de steden (nederzettingen) in bezet gebied. Deze steden dienen dan natuurlijk niet verwoest te worden als Israël zich terugtrekt, zoals in het verleden wel met nederzettingen is gebeurd, maar is het aanzienlijke wisselgeld voor het opgeven (of in elk geval anders invullen) van het recht op de terugkeer aan Palestijnse kant.

Vervolgens: met behulp van een internationale troepenmacht wordt gedurende tien jaar de situatie in bezet gebied bewaakt. Tevens maakt Israël een begin met terugtrekking binnen de groene lijn, tot na tien jaar met gegarandeerde veiligheid dit proces is voltooid. De veiligheidsgaranties kunnen desgewenst ook daarna op bescheidener schaal gehandhaafd blijven.

Het is niet moeilijk om in te zien waar dit plan op verzet zal stuiten. ­Israël zal het gevoel ‘alleen te staan in de wereld’ niet willen opgeven ten gunste van inmenging door een internationale troepenmacht. De Palestijnen zullen hun gekoesterde recht op terugkeer en hun droom van het voorouderlijke huis, gesymboliseerd in de sleutel die van generatie op generatie wordt doorgegeven, moeilijk kunnen opgeven. Dat bewijst dat we hier een echt compromis hebben, dat aan beide zijden offers vraagt. Niet alles is hiermee geregeld en de concessies aan beide zijden zijn aanzienlijk, maar het is reëler dan de schijnvertoning Trump-Netanyahu.

Lees ook: 

Met zijn vredesplan voor Israël en Palestina laat Trump duidelijk zien welke kant zijn sympathie heeft

President Trump hoopt met grond voor Israël en geld voor de Palestijnen een dialoog over vrede te beginnen. Maar een Palestijnse delegatie liet zich bij de presentatie niet zien.

‘Vredesplan Trump zou zomaar tot nieuwe intifada kunnen leiden’

Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever reageren verontwaardigd op het vredesplan dat de VS eerder deze week presenteerden. “Mensen hier zijn boos.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden