Column Stevo Akkerman

Ook IS-kinderen zijn nooit schuldig aan de daden van hun ouders

De minister-president wist in 2015 al een goede oplossing voor de Syriëgangers. “Het is beter dat ze daar sneuvelen, dan dat ze terugkeren naar Nederland”, zei hij. Enkele tientallen volgden dat advies, maar niet allemaal. 

Bovendien bleken sommigen vrouwen en kinderen te hebben meegenomen respectievelijk daar te hebben verwekt en nu zit de Nederlandse staat met een probleem waar eigenlijk geen goed antwoord op is.

Sneuvelen, dat betekent: we zijn van jullie af, en dus van ons probleem. Maar zo overzichtelijk is de werkelijkheid zelden, al zijn er altijd politici die doen alsof. Dan worden de twee peuters die begin deze week uit Koerdisch-Syrië naar Nederland werden gehaald als aspirant-terroristen bestempeld – en voilà, de staat is verlost van elke verantwoordelijkheid. “Ze zijn met de verkeerde ideeën opgevoed”, zei PVV-Kamerlid Machiel de Graaf, eisend dat er ‘helemaal niemand meer terugkomt’.

Minister Stef Blok van buitenlandse zaken kon dat niet toezeggen, dat zou juridisch gezien ook wel erg ruig zijn geweest. Maar hij bleef vasthouden aan de mantra dat de regering Syrië-gangers niet actief naar Nederland zal halen en ook geen van hun kinderen. Met als argument dat het daarvoor in Syrië, inclusief het door de Koerden beheerste noordoosten, te onveilig is. Er kunnen geen Nederlandse delegaties naartoe, niets aan te doen.

Wegduiken

In feite is dat een volgende variant van het wegduiken waar Rutte in 2015 al mee begon, en heel begrijpelijk: je wilt IS-figuren niet terug, hoe Nederlands hun staatsburgerschap ook moge zijn. Maar iets niet willen is geen beleid en ergens niet voor voelen is geen argument. Regeren is soms, nee vaak, kiezen uit meerdere kwaden, en daarbij gaan wettelijke en humane criteria boven primaire emoties. Dat is ons systeem, daar is over nagedacht.

Wat in het krachtenveld van meerdere kwaden de doorslag moet geven, kan van geval tot geval verschillen. Voor gevangengenomen IS-strijders gelden andere overwegingen dan voor hun vrouwen en voor die vrouwen weer andere dan voor de kinderen, die nooit schuldig kunnen worden gehouden aan wat hun ouders hebben gedaan. Maar alles begint bij de erkenning van de Nederlandse staat dat hij verantwoordelijkheid draagt voor zijn burgers. En vervolgens kan de regering zich niet blijven verschuilen achter de onveiligheid in Syrië: de directeur consulaire zaken van ons ministerie van buitenlandse zaken was in persoon aanwezig toen de twee Nederlandse weeskinderen door de Koerden werden overgedragen. Ja, dat was onder bescherming van een Franse missie, maar onmogelijk was het dus niet, en de Fransen zijn ook niet de enigen die kinderen uit Syrië naar huis hebben gehaald. De Belgen begonnen gisteren met een soortgelijke operatie.

Zijn daar risico’s aan verbonden? Het zou naïef zijn om dat te ontkennen. Maar risico’s zijn er ook als kinderen in Syrische kampen opgroeien en later zelf de weg naar Nederland gaan zoeken. Risico’s zijn geen reden om de rechtsstaat op te geven.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Lees ook:

Haalt Nederland straks meer kinderen uit IS-gebied terug?

Dat een Nederlandse diplomaat meeging naar Syrië om twee IS-weeskinderen op te halen, blijft een uitzondering zegt minister Stef Blok, maar de Kamer gelooft het maar half.

‘Leer teruggehaalde kinderen IS’ers dat het morgen veilig is, en de dag erna nog steeds’

De twee ‘zeer jonge kinderen’ van IS-strijders die worden teruggehaald naar Nederland, maken alle kans op een goed herstel. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden