BRIEF VAN DE HOOFDREDACTIE

Ook in de krant is de oorlog en het zoeken naar oplossingen nooit ver weg

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan. Beeld Maartje Geels

‘Vrede en oorlog’ heet het kloeke boek dat voor mij op tafel ligt. Geen groots epos zoals ‘Oorlog en vrede’, waarin Lev Tolstoj het Russische leven en oorlogen in het begin van de 19de eeuw beschreef, maar een zoektocht naar de oorzaken van oorlogen in de afgelopen drieduizend jaar. Een deprimerende exercitie, zo lijkt mij op het eerste gezicht. 

Jonathan Holslag is de schrijver en hij gaf me dit boek afgelopen maandag op de redactie. Deze Vlaamse politicoloog geldt als een van de belangrijkste denkers op het gebied van politiek en wereldorde en is geen onbekende voor onze lezers. 

Europese zenuwen

Hij reisde in 2017 en 2018 voor Trouw en het Belgische blad Knack langs ‘de rafelranden van Europa’, zoals we destijds zijn reportages aankondigden. Hij zocht de gebieden op waar de Europese zenuwen steeds verder bloot komen te liggen of onder spanning worden gezet, zoals in Groenland (klimaat), de Baltische staten en Oekraïne (Rusland) of Noord-Afrika (bevolkingsgroei en werkloosheid).

En nu ligt dat boek voor mij op tafel. “Mensen hebben altijd gedroomd van vrede. Waarom zijn we er zelden in geslaagd haar te bereiken”, vraagt Holslag zich af. Ook in de krant is de oorlog en het zoeken naar oplossingen nooit ver weg.

Deze week vierden we het 70-jarig bestaan van de Navo, een effectief gebleken bondgenootschap tegen vooral de dreigingen uit het Oosten. In de Verdieping van gisteren stonden twee indringende verhalen over wat oorlog met je doet. Erik van Zwam interviewde oud-militair Rob van Putten die, als adjudant van de Canadese VN-generaal Roméo Dallaire, in 1994 het begin van de genocide in Rwanda meemaakte. “Ik zal vanavond wel weer last hebben van al die herinneringen die nu boven komen”, zegt hij in het interview. “Zo’n gesprek doet dat met me.’’

Een staartje van die genocide maakte ik als verslaggever persoonlijk mee toen honderdduizenden Hutu’s naar Congo (toen nog Zaïre geheten) vluchtten en massaal stierven aan uitputting en ziekten als cholera. Er gaat nog steeds geen dag voorbij of die stervenden, doden langs de wegen of anonieme lijken in massagraven trekken in mijn herinneringen voorbij. Ik heb er geen last van, ze zijn er wel.

Verderop in de Verdieping een interview van Harriët Salm met Roos Derks-Bazuijnen, die tijdens de oorlogsjaren als 9-jarig kind voor haar zusjes moest zorgen, omdat haar ouders waren weggevoerd. Het werden jaren van honger en eenzaamheid. “Je leefde door. En na de oorlog heb ik dit allemaal achter me gelaten.” De foto toont een trotse, krachtige vrouw, 86 jaar oud.

Bevrijding

De oorlog zal vanaf deze weken meer dan ooit regelmatig in de krant verschijnen, omdat het dit jaar 75 jaar geleden is dat op 6 juni de invasie begon en West-Europa in ruwweg tien maanden werd bevrijd. We hebben met een aantal redacteuren plannen gemaakt hoe we de herinneringen aan de bevrijding van Europa en die van Nederland in het bijzonder een jaar lang gaan beschrijven. 

De feiten zijn sinds jaar en dag bekend, maar mensen worden ouder, herinneringen vervagen. De persoonlijke geschiedenissen, maar ook de grotere verhalen moeten we blijven doorgeven aan volgende generaties. 

Juist als lessen voor de toekomst en als antwoord op Jonathan Holslags zoektocht naar de oorzaken van het ontstaan van oorlogen: hebzucht en het streven naar macht.

Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden