Column James Kennedy

Ook in de Democratische Partij is ruimte voor religie

Welke rol speelt religie in het leven van Democratische politici in Amerika? Nancy Pelosi, ­Democratisch leider van het Huis van Afgevaardigden, riep haar collega’s onlangs op om waardig en biddend om te gaan met de afzettingsprocedure van de president. Dat zou misschien geen verbazing hoeven te wekken omdat Pelosi trouw deelneemt aan de viering, maar haar oproep veroorzaakte toch enige ophef. Van conservatieven die het hypocriet vinden dat zij gelovig en progressief is en van seculiere politici die vinden dat gebed alleen bij de Republikeinen hoort.

Maar uitingen van geloof en religie komen nu ook meer naar voren bij ­Democratische presidentiële kandidaten en dat lijkt me een positieve ontwikkeling.

De Democratische Partij is al vanaf de negentiende eeuw de meer seculiere van de twee grote Amerikaanse partijen. Dat komt niet alleen omdat meer onkerkelijken zich aansloten bij deze partij, maar omdat ze religieus divers was. Omdat deze partij joden, katholieken, protestanten en onkerkelijken in zich verenigde, was het misschien beter om er niet veel over te praten.

De onkerkelijke tegenpool van de Republikeinen

Met de opkomst van de ‘religious right’ vanaf 1975 is het seculiere karakter van de partij als tegenreactie versterkt. Dat zag je niet aan de Democratische presidenten – Jimmy Carter, Bill Clinton en Barack Obama identificeerden zich sterk met de protestantse traditie. Maar de Democraten werden op den duur een betrekkelijk onkerkelijke tegenpool van de Republikeinen met meer kerkgangers in de gelederen.

Dat hoeft niet overdreven te worden. De helft van de Democratische kiezers zegt zeer religieus te zijn en het is dus ook niet verwonderlijk dat veel kandidaten ook gelovig zijn.

Bernie Sanders is een van de kandidaten die het meest afstand houdt van religie. Maar ook hij identificeert zich als joods en zegt zijn ethiek daar deels aan te ontlenen. Minder bekende kandidaten laten de verscheidenheid zien. Congreslid Tulsi Gabbard is de eerste hindoe in het Huis van Afgevaardigden en maakt zich sterk voor religieuze vrijheden. Andrew Yang laat zich in zijn pleidooi voor invoering van het basisinkomen inspireren door de Reformed Church in America, ooit de oude Nederduitse Gereformeerde Kerk van Nieuw-Nederland.

Religie en politiek hoeven en kunnen niet gescheiden

Ook kandidaten die goed scoren in de peilingen spreken regelmatig over hun geloof. Joe Biden is net als zijn leeftijdsgenoot Pelosi een kerkgaande ­katholiek die kracht put uit zijn geloof in moeilijke tijden (hij heeft veel persoonlijk verlies gekend in zijn leven). Elizabeth Warren is methodist die ­vroeger zondagschoollessen gaf in haar kerk; vanuit haar geloof betoogt zij dat ieder persoon even waardevol is en ­gerechtigheid verdient. De dertiger ­Pete Buttigieg pleit vanuit het evangelie voor zorg voor de gemarginaliseerden en de aarde. Als getrouwde homoseksuele man neemt hij vaak stelling tegen de gedachte dat Republikeinen de enige christenen zouden zijn en wijst hij op hun beperkte ethiek.

Waarom zouden deze Democraten nu vaker over hun persoonlijk geloof spreken? Dit zou te maken kunnen hebben met de wens om religieuze kiezers, zelfs conservatieve religieuze kiezers, deze keer niet te negeren. Hillary Clinton deed vrijwel geen moeite om deze groepen te bereiken, terwijl ze wel altijd en overal een Bijbel meenam in haar handtas. Nog interessanter is de gedachte dat Democraten, als reactie op een amorele president, op zoek zijn naar diepere waarden en beginselen, die ze vinden in verschillende religieuze tradities.

Het lijkt me verkeerd als de Republikeinse Partij gezien wordt als de partij van God en de Democratische Partij als de seculiere partij. De politieke polarisatie in Amerika is al erg genoeg en mag niet leiden tot een religieuze strijd. ­Religie en politiek hoeven en kunnen niet gescheiden worden, zolang erkend wordt dat de manieren waarop ze verweven worden erg uiteenlopend kunnen zijn.

James Kennedy is een Amerikaanse historicus en decaan van het University College Utrecht. In Trouw geeft hij  om de week zijn visie op de Nederlandse samenleving.  Lees hier meer columns van James Kennedy.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden