Opinie

Ook impliciete woorden van de paus doen ertoe

Paus Benedictus XVI tijdens zijn jaarlijkse kersttoespraak Urbi et Orbi, op het St. Pietersplein in het VaticaanBeeld AFP

Deze krant maakte een uitgebreide analyse van de omstreden kerstrede van de paus, die hij hield voor zijn personeel. Met als conclusie: de paus had niet expliciet gesproken over homoseksualiteit. Maar wie alleen kijkt naar de letterlijke bewoordingen van de paus, mist de politieke realiteit.

Het klopt: in de toespraak van de paus is geen expliciete afwijzing te vinden van relaties die niet voldoen aan het standaardplaatje van vader-moeder-kind. In de preek staat dat het klassieke gezin de basis vormt van de maatschappij, en dat die vorm onder druk staat door een onjuist begrip van vrijheid. We zouden ten onrechte denken dat wij onszelf scheppen en niet God, en dat de vrouw zich zou kunnen bevrijden uit de fundamentele rol die haar binnen de schepping is toebedeeld.

Saillant in dit perspectief is de implicatie van de paus dat ook homoseksualiteit een keuze is, en als zodanig een fenomeen dat slechts kan bestaan bij de gratie van deze losgeslagen keuzevrijheid. Dat zou op zichzelf anno 2012 al de nodige vraagtekens moeten oproepen.

Al jaren gelijk
De interpretatie van homoseksualiteit als een keuze wordt niet expliciet door de paus benoemd, net zo min als de opvatting dat samenlevingsvormen die niet uit een vader en een moeder bestaan de samenleving zouden ontwrichten. Dat maakt echter de politieke betekenis van zijn uitspraken niet minder.

Wat hij wél zegt, valt toch niet anders op te vatten dan als een onderbouwing van een afwijzing van homoseksualiteit - temeer omdat de standpunten van het Vaticaan in dezen al jaren gelijk zijn.

Tegen dat licht gaat het veel te ver om te spreken van een overdreven ophef in reactie op de uitspraken van de paus, of te stellen dat mensen conclusies trekken die niet te trekken zijn. Die conclusies liggen er toch al jaren? Dat de paus toevallig niet hardop vermeldt dat hij homoseksualiteit zondig vindt, verandert daar niets aan. Dat Trouw zich in de analyse alleen richt op de letterlijke bewoordingen, vind ik niet acceptabel. Op die manier wordt de politieke realiteit waar de uitlatingen deel van uitmaken, genegeerd.

Letterlijke bewoordingen
Het officiële adagium van de journalistiek mag dan zijn neutraal feiten weer te geven, maar het is een keuze welke feiten men weergeeft en welke men weglaat. Door de focus te verleggen naar letterlijke bewoordingen, en te suggereren dat de reacties overtrokken zijn, kiest Trouw ervoor om die politieke realiteit te bestendigen - of op zijn minst om zich er niet tegen te verzetten.

Bij het onderwerp van homodiscriminatie hebben de media de plicht te ageren tegen de politieke realiteit achter de uitspraken van bijvoorbeeld de paus.

Mensen hebben het recht hun leven in te richten naar hun eigen voorkeur en naar hun eigen geaardheid. Dat is een fundamenteel recht. Eenieder die deze vrijheid poogt in te perken, zal vroeg of laat moeten constateren dat ook zijn eigen vrijheden op het spel staan - waaronder de vrijheid van religie en de vrijheid van meningsuiting.

Het zijn deze vrijheden waarmee de standpunten van de paus botsen. Of hij ze nu impliciet uitspreekt, of expliciet. Zeker als dezelfde paus geen vinger uitsteekt ter verzoening met hen die door zijn afkeurende bewoordingen geraakt worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden