Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook het rechtssysteem is niet immuun voor de druk van het volksgericht, blijkt uit #MeToo

Opinie

Ger Groot

© Trouw
Column

‘MeToo zal 2017 ruimschoots overleven,’ zo constateerde deze krant deze week enthousiast. ‘Ineens werd seksueel wangedrag niet meer geaccepteerd.’ Plots brak het besef door ‘hoe vreemd het was dat we dat zo lang blijkbaar wel hadden gedaan, of althans niet zo openlijk en massaal hadden veroordeeld.’

Ik heb gemengde gevoelens bij zoveel opwinding. Om te beginnen omdat ik me niet kan herinneren dat seksueel wangedrag ooit wél geaccepteerd is geweest. Zoals alle bekeringsverhalen trekt de MeToo-rage een scherpe lijn tussen toen en nu, tussen verblinding en inzicht, tussen kwaad en goed. Waarbij dat laatste ondubbelzinnig óns toevalt – al was het maar doordat we luidop instemmen met het Verlichte Woord.

Lees verder na de advertentie
Dat je een hele be­vol­kings­groep niet mag aankijken op de wandaden van enkelen van hen, is mij van oudsher bijgebracht

Wat dat kan betekenen was één dag eerder duidelijk geworden, ook in deze krant. De acteur Matt Damon moet verdwijnen uit de film ‘Ocean’s 8’, zo viel in de personalia-rubriek te lezen. Niet omdat hij zich à la Harvey Weinstein aan jonge vrouwen of à la Kevin Spacey jonge mannen zou hebben vergrepen, maar omdat hij had durven opmerken dat niet álle mannen ‘seksuele roofdieren’ zijn. En niet bij voorbaat weigerde te werken met collega’s die daarvan werden beschuldigd.

Het lijken mij moreel vlekkeloze standpunten. Dat je een hele bevolkingsgroep niet mag aankijken op de wandaden van enkelen van hen, is mij van oudsher bijgebracht als grondregel van niet-discriminatie. En dat je iemand niet mag veroordelen op grond van louter beschuldigingen is de basis van de moderne rechtspraak – om van de moraal nog maar te zwijgen. Wie dat niet onderschrijft ontbreekt het een beetje aan burgerzin.

Toch was het voor ruim 27.000 vrouwen reden genoeg om voor Damon een soort Berufsverbot te eisen. Zo meldde Trouw het althans, dus dat zal wel kloppen. Wat niet klopt is de gelijkmoedigheid waarmee over schending van wet en fatsoen wordt geaccepteerd als iets gewoons, dat zelfs geen schaduw mag werpen over de begeestering waarmee de MeToo-beweging een dag later wordt omarmd. Een beetje meer terughoudendheid zou niet hebben misstaan.

Dat er iets gevaarlijks kleeft aan de dynamiek van het volksgericht waarvan MeToo succesvol gebruik maakt was bij de eerste aanklachten tegen Harvey Weinstein al duidelijk. Pijnlijker werd dat nog na de ophef rond Kevin Spacey, wiens reputatie en carrière binnen een week aan diggelen lagen, nog voordat er één deugdelijk onderzoek en hoor-en-wederhoor aan te pas waren gekomen. Matt Damon hoeft inmiddels niet eens meer zelf een misstap te hebben begaan. Een simpele herinnering aan rechtsbeginselen en menselijkheid is al voldoende om brodeloos en monddood te worden gemaakt.

Rechtssysteem

Tegen dat alles is ooit het moderne rechtssysteem opgetuigd en we zijn daar terecht trots op. Niet dat dat systeem geen problemen heeft. Vooral bij seksuele vergrijpen is schuld vaak moeilijk te bewijzen. Frustratie daarover is één van de oorzaken van de MeToo-beweging en dat is goed te begrijpen. Maar dat begrip houdt op wanneer faire rechtsprocedures plaats maken voor Rufmord en zelf de roep daarom aanleiding wordt tot een verkapte lynchpartij.

Tenslotte, zo stelde de sociaal psycholoog Kim Lens in deze krant twee maanden geleden al vast, neemt de ernst van een zedenmisdrijf niet weg dat ook valse beschuldigingen nogal frequent zijn. Met een onvoorwaardelijk ‘geloof in het slachtoffer’ kom je er dan niet. Want wie is in dat geval het werkelijke slachtoffer is, kan alleen maar blijken uit grondig onderzoek naar de feiten – hoe moeilijk dat ook is.

Ook het rechtssysteem is niet immuun voor de druk van het volksgericht

Dat dat behoorlijk spaak kan lopen, bleek deze week in Engeland. Een man werd van verkrachting vrijgesproken nadat zijn advocate op de uitdraai van zijn mailverkeer het bewijs van zijn onschuld gevonden had: ‘It wasn’t against my will or anything,’ had de vrouw die hem aanklaagde geschreven. 

Schokkend was niet de valse aangifte; zoiets komt vaker voor. Maar schokkend was wel de vooringenomendheid waarmee de politie twee jaar lang het onderzoek had laten kapen door het beginsel dat het ‘slachtoffer’ altijd geloofd moet worden, aldus de advocate. Honderden zedenzaken worden inmiddels door Scotland Yard opnieuw onderzocht, want de politieke roep om ‘resultaten’ en veroordelingen heeft – zo vreest men - tot meer dwalingen geleid.

Ook het rechtssysteem is niet immuun voor de druk van het volksgericht. Daarom wijst Trouw ‘MeToo’ terecht aan als één van de belangrijkste woorden van 2017. Het is niet alleen een aanklacht van straffeloos seksueel wangedrag. Maar ook een waarschuwing voor de broosheid van ons rechtssysteem. En voor het gemak waarmee zelfs verstandige mensen zwichten voor de charme van publieke woede en volksrechtspraak.

Lees hier meer columns van Ger Groot


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Dat je een hele be­vol­kings­groep niet mag aankijken op de wandaden van enkelen van hen, is mij van oudsher bijgebracht

Ook het rechtssysteem is niet immuun voor de druk van het volksgericht