null Beeld
Beeld

OpinieCommentaar

Ook de literaire wereld moet bruggen bouwen

‘Dan zal de overwinning niet liggen in het mes, maar in de bruggen die we bouwden. We dichten de kloof, want we weten, om onze toekomst voorop te kunnen stellen, moeten we eerst onze verschillen naast ons neerleggen.’

Excuses voor de stuntelige vertaling. Een spoken word-artist of dichter zal deze woorden van Amanda Gorman, uit haar gedicht The Hill we climb, ongetwijfeld beter vertalen.

Van bruggen bouwen en verschillen naast ons neerleggen is in de Nederlandse discussie over wie de vertaling van dit gedicht op zich zou mogen nemen geen sprake. Integendeel, de kwestie heeft voor woede en onbegrip gezorgd. Met Marieke Lucas Rijneveld, de beoogde vertaalster die zich gedwongen zag de opdracht neer te leggen, als opvallendste slachtoffer.

Uitdrukkelijk statement

Toch is de ophef te begrijpen. Dat juist Amanda Gorman door Joe Biden werd gevraagd tijdens zijn inauguratie haar werk voor te dragen, mag worden beschouwd als een uitdrukkelijk statement: met de keuze voor een jonge zwarte vrouw laat Biden zien dat hij staat voor een inclusieve samenleving en niet voor het behoud van het witte establishment.

Daarom is het een gemiste kans van uitgeverij Meulenhoff om de vertaling van dit gedicht – dat behalve van poëtische ook van maatschappelijke betekenis is – niet in handen te leggen van een zwarte dichter of spoken word-artiest. Misschien konden ze niemand vinden van voldoende kwaliteit, maar dan had de uitgever dat uit moeten leggen. In plaats daarvan gaven ze de kans aan Marieke Lucas Rijneveld, die net als Gorman jong is - en bekend, dus verkoop verzekerd - maar niet dezelfde maatschappelijke positie heeft als Gorman.

Het lijkt er meer op dat Meulenhoff een beperkte blik op talent van kleur heeft, zoals gebruikelijk in de culturele wereld. Zwarte kunstenaars breken maar moeilijk door, afgezien van genres zoals rap, waarin ze het voortouw hebben genomen. Opvallend was het daarom dat eerder deze week veel zwarte acteurs en regisseurs in de prijzen vielen bij de Golden Globes. Daar ging wel zware kritiek op de compleet witte jury aan vooraf.

Ontdek zwarte schrijvers en dichters

Het is te hopen dat de literaire wereld ook van deze affaire leert en dat uitgevers nu hun best gaan doen om zwarte schrijvers en dichters te ontdekken. Op de shortlist van de Librisprijs prijkt er al één: Simone Atangana Bekono.

Pas als dat geen uitzondering meer is, als de bruggen zijn gebouwd, kunnen we de verschillen naast ons neerleggen. Dan had het gedicht van Gorman een andere maatschappelijke betekenis gehad en dan had Marieke Lucas Rijneveld prima voor een vertaling kunnen zorgen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden