Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook buiten de universiteit is wetenschap

Opinie

Ineke Malsch

Het Eisinga-planetarium in Franeker. © ANP
Opinie

Om de wetenschap te versterken moeten we ook contact zoeken met talent op zolderkamers, betoogt zelfstandig ondernemer Ineke Malsch op de opiniepagina van Trouw.

Eise Eisinga is een schoolvoorbeeld van een burger die buiten de institutionele kaders van een universiteit uitgroeide tot een van Nederlands topwetenschappers. Deze zomer verbaasde ik me met veel medebezoekers over de precieze en duurzame uitvoering van zijn planetarium, in het plafond van zijn Franeker woonkamer. Na 236 jaar loopt alles nog als een trein.

Lees verder na de advertentie

Wie weet hoeveel talent er vandaag schuilt op zolderkamertjes en in garageboxen? Zoals hoogleraren Van Dijck en Van Saarloos van de KNAW in hun pleidooi voor versterking van de wetenschap deze zomer betoogden, heeft de Nederlandse academische wereld lang niet de middelen om al die slimme mensen te herbergen. Maar is dat eigenlijk wel nodig?

Als kranten schrijven over technologie en innovatie gaat het helaas vaker over sjoe­mel­soft­wa­re in vuile dieselauto's of over robots die onze banen pikken

Nederlandse wetenschap scoort hoog 

De officiële Nederlandse wetenschap scoort hoog in aantallen publicaties en octrooien. Hoeveel van die publicaties krijgt een gemiddelde burger onder ogen? En hoeveel van de resultaten van onderzoek die uiteindelijk verwerkt worden in producten en systemen op de markt, helpen ons om de grote maatschappelijke uitdagingen op te lossen, zoals vergrijzing, klimaatverandering, milieuvervuiling en gewapende conflicten? 

Als kranten schrijven over technologie en innovatie gaat het helaas vaker over sjoemelsoftware in vuile dieselauto's, of over robots die onze banen pikken, dan over oplossingen voor problemen in het echte leven.

De KNAW wil meer geld voor onderzoek, maar wie verdient daar een boterham mee? In 2016 werkten volgens cijfers van het Rathenau Instituut 45.282 mensen aan universiteiten in Nederland, waarvan 26.489 wetenschappers. Van deze wetenschappers had 61 procent een tijdelijke baan. 

Vrouwen komen er extra bekaaid af. Weliswaar was in 2016 39,7 procent van de wetenschappers aan Nederlandse universiteiten vrouw, maar onder de 2736 hoogleraren was dat maar 19,1 procent. Steeds meer mensen promoveren, jaarlijks 4 procent meer sinds 1991. In 2016 promoveerden 4967 mensen, van wie bijna de helft vrouwen. Hun opleiding stoomt ze nog voornamelijk klaar voor banen aan de universiteit.

Buitenuniversitaire carrières 

Hoe relevant is die opleiding voor buitenuniversitaire carrières voor de 'pechvogels' die de concurrentieslag tussen onderzoekers niet winnen? Eigenlijk niet, was de uitkomst van een onderzoek naar aansluiting van universitaire opleidingen in nanotechnologie aan Europese universiteiten, waar ik een paar jaar geleden bij betrokken was.

Wetenschap leeft in Nederland, getuigen de 12.000 vragen die ingestuurd werden voor de nationale wetenschapsagenda. Bovendien willen steeds meer mensen graag leren zelf na te denken en nieuwe dingen te maken. Maar waarom zou dat alleen mogen binnen de muren van een universiteit?

De publieke financiering voor onderzoek in Nederland is voornamelijk gericht op onderzoekers met een vaste aanstelling aan universiteiten. Waarom eigenlijk? De EU laat zien dat het ook anders kan. Iedereen met een goed idee, voldoende opleiding, en een internationaal netwerk kan meedingen naar fondsen in het Horizon 2020 onderzoeksprogramma. Zelfs zelfstandige onderzoekers zonder baas of personeel zoals ik. De vraag naar deze financiering overtreft de beschikbare middelen vele malen, dus is er een behoefte.

Ook doe-het-zelf-we­ten­schap­pers kunnen bijdragen aan een meer duurzame en vreedzame wereld

De wetenschapper in het schuurtje van de buren is trouwens lang niet altijd afhankelijk van de schaarse belastingcenten. Zo bracht het Nederlandse sociale bedrijf FairPhone in 2013 de eerste serie zo duurzaam mogelijke smartphones op de markt, gefinancierd met crowdfunding onder toekomstige klanten. Dergelijke doe-het-zelfwetenschappers zijn misschien niet altijd zichtbaar in de statistieken, maar kunnen wel degelijk bijdragen aan een duurzamere, rechtvaardigere en vreedzamere wereld. Kortom, de KNAW kan beter de onderzoeker centraal stellen dan de universiteit.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Als kranten schrijven over technologie en innovatie gaat het helaas vaker over sjoe­mel­soft­wa­re in vuile dieselauto's of over robots die onze banen pikken

Ook doe-het-zelf-we­ten­schap­pers kunnen bijdragen aan een meer duurzame en vreedzame wereld