null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Ook bij de Antwerpse stadstroubadour was de oorlog nooit ver weg

Stevo Akkerman

We waren even in Antwerpen en dwalend door de stad passeerden we een bouwproject, afgezet door een tijdelijke muur. Het was in de Diamantwijk, de wijk van de orthodoxe en chassidische joden, en wellicht was het daarom dat dit een klaagmuur was. Er hing een bordje op met de aanduiding ‘klachten/opmerkingen/suggesties’ en er waren briefjes in gestoken, net als in Jeruzalem. Ik vroeg me af wat ik op zo’n briefje zou zetten, als dat moest. Misschien dit: ‘Geef ons een andere wereld, met andere mensen’.

Op dat moment had ik nog niet eens het Tijdgeest-essay van Jonathan Holslag gelezen waarin hij Europa begroef ‘op het kerkhof van de zelfgenoegzaamheid’. De Vlaamse politicoloog schetste hoe de verhoudingen in de wereld altijd worden bepaald door militaire macht. Dat wil dus zeggen: door het gegeven dat de ene mens de andere kan doden en dat hij daartoe ook bereid is. Wij Europeanen hadden dat verdrongen, suggereerde Holslag, maar Oekraïne – of beter: Rusland – komt ons er weer aan herinneren, tot schande van onze ‘intellectuele deugbrigade’.

Deze sombere boodschap botste een beetje met wat wij – mijn jongste zoon en ik – in Antwerpen kwamen zoeken. Dat was namelijk de vertolking van een gelaagdere menselijkheid, zoals vertolkt door de rapper, tevens Antwerpse stadstroubadour, Tourist LeMC. We hadden hem een jaar of acht geleden al eens in Amsterdam gehoord, toen in een bijna intieme setting, nu stond hij in een volgepakte Lotto Arena, waar 8000 bezoekers meezongen met zijn songs in Antwerps dialect. ‘Liefde liefde, ik eb ae zoe noedig/ Ja vul m’n kop vul m’n art meh ae warmte/ Doe moh vol tot de raend en daarachter/ Gef et deur on al de vrinden en de vijand/ Man en vrou, kindere, ieder ee-g-et noedig.’

Het woord ‘Oekraïne’ viel niet, of ik moet het niet hebben verstaan, dat kan ook, maar ik had het gevoel dat de oorlog nooit ver weg was, misschien juist door de wolk van welwillendheid die deze avond in de zaal hing. De wetenschap dat op hetzelfde moment bommen vielen op steden als de onze – en alle steden zijn als de onze – kleurde alles wat deze zanger had te zeggen over zijn eigen stad onder de Onze-Lieve-Vrouwentoren: ‘Da we diê pijnlijke weg nor vrede noêt ni’ vergete.’ Ik bedoel hiermee overigens niet dat welwillendheid het antwoord is op de agressie van een kwaadaardig regime, zo’n deugneus ben ik nou ook weer niet.

Tijdens de rit naar huis luisterde ik naar een gesprek over de diplomatieke (on)mogelijkheden om een uitweg te vinden uit de Oekraïne-oorlog. Daarbij ging het ook over de erkenning van president Zelenski dat een Oekraïens lidmaatschap van de Navo er niet in zit, als stap in de richting van vrede. Ik dacht aan het pistool van Poetin tegen Zelenski’s hoofd; wat deed dat daar? In ons recht is niemand gehouden aan een contract dat onder dwang werd gesloten, hoe ligt dat internationaal? Ik vreesde dat ik het antwoord wel wist, en het zou weer meer te maken hebben met macht dan met rechtvaardigheid. Nog iets voor in de klaagmuur.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden