null Beeld
Beeld

De ombudsmanEdwin Kreulen

Ook al is het moeilijk, praat toch met rellende jongeren

Voor de veiligheid moeten verslaggevers afstand houden van avondklokrellen. Maar daarna kan het werk beginnen om te laten zien wie deze jongeren zijn en wat hen drijft.

De kwestie

‘De vlam slaat in de pan na de avondklok’ kopt de voorpagina van 25 januari, met een verslag van de rellen in Eindhoven na invoering van de avondklok. De correspondent in het zuiden was aanwezig op het Stationsplein. ‘Geweld tegen verveling’ is zijn conclusie nadat hij noteert hoe een betoger roept: ‘Eindelijk iets waar ik adrenaline van krijg’. Hij citeert ook een demonstrant met de tekst ‘Stop de lockdown’ op zijn shirt, die niet uit is op geweld maar wel over een charge van de politie zegt: ‘Dit is onderdrukking’.

Daags daarop citeert de krant de afschuw bij politici over de rellen, onder anderen premier Rutte die spreekt van ‘crimineel gedrag’. Experts komen aan het woord, eerst over de vraag of het gezag wel goed heeft ingegrepen. Het gaat om verschillende groepen, analyseren twee hoogleraren (25 januari), een stelling die het hoofdredactioneel commentaar overneemt. In een ander stuk komen een gedragspsycholoog en een criminoloog aan het woord (27 januari). Een hoogleraar sociologie stelt later dat het ‘echte probleem hier mannelijkheid is’ en dat het gedrag niet goed is, maar de wens tot verzet wel begrijpelijk (1 februari). Tussendoor doet de bijlage verslag vanuit het Limburgse Stein, waar burgemeester, een jongerenwerker en inwoners zich afvragen hoe het ook daar uit de hand heeft kunnen lopen. Afgezien van twee studenten komen hier geen jongeren aan het woord. De dag daarvoor wordt wel een vreedzame demonstrant tegen de coronamaatregelen geïnterviewd. Er is ook aandacht voor de winkeliers die het slachtoffer zijn van de rellen.

De standpunten

In alle artikelen over de avondklokrellen wordt gesproken óver de overwegend jonge demonstranten die te ver gingen, maar niet mét hen. Hetzelfde geldt voor demonstranten die sympathiseren met de groep, of voor anderen in hun omgeving, zoals ouders.

De correspondent die verslag deed vanaf het Eindhovense Stationsplein, zegt achteraf dat de sfeer flink dreigend werd. Ook voor media. “Ik haalde expres niet mijn notitieblok te voorschijn.” De hoofdredactie herhaalt het standpunt dat verslaggevers niet in gevaarlijke omstandigheden moeten komen, zeker niet zonder overleg.

Voor de veiligheid bleef de correspondent aan de rand van het plein, waar het ook oppassen was. Achteraf gezien waren sommige mensen wel benaderbaar. maar dat waren “eerder demonstranten dan deelnemers aan de rellen”.

De binnenlandredacteur die het snelrecht tegen verdachten van relschopperij volgt – dat begon al na eerdere rellen – zegt dat deze zaken een behoorlijk inzicht geven. “Bijvoorbeeld dat het gaat om burgers die zich laten meeslepen. Maar vooral: het is een heel divers gezelschap.” Ze zal ook de komende zaken volgen. Ze erkent dat er naast degenen die voor de rechter komen, ook andere groepen bij het protest aanwezig zijn, bijvoorbeeld de minder gewelddadigen. Met een collega ondernam ze eerder al een poging om via sociale media die groepen te benaderen. “Maar er is veel wantrouwen.” Het is ook lastig om iemand met meningen die niet te controleren of zelfs onjuist zijn, in de krant te zetten. Deze redacteur werkt aan een verhaal over de rol van ouders van jongeren die mogelijk betrokken waren bij rellen.

Haar collega die twee dagen in het Limburgse Stein was, zegt dat hij vooral dit dorp heeft willen schetsen. Hij liep er rond en belde aan bij mensen, een groepje jongeren liet met een afwerend gebaar weten geen interesse te hebben en liep weg. “Om echt contact te krijgen met relschoppers, daar heb je veel meer tijd voor nodig. Daar moet je in investeren. Misschien dat het juist nu beter zou kunnen, het is wat afgekoeld.” Dat geldt wellicht ook voor de jongerenwerker in Stein.

Oordeel

‘Gewoon crimineel gedrag’ is de duiding van het kabinet. Het is goed dat de krant tegenwicht biedt met duiding. Maar het is niet het complete beeld zolang niet is gesproken met de relschoppers of met mensen om hen heen. Het blijkt niet eenvoudig en het is begrijpelijk dat verslaggevers in het heetst van de strijd afstand houden. Wel kan het lonen toch te proberen gegevens van mensen die wel aanspreekbaar zijn te noteren, voor later. Dat betekent inderdaad dat de redactie moet investeren. Bij deze gesprekken hoeft het niet te draaien om wat mensen vinden, een schets van hun eigen leven is minstens zo belangrijk.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden