Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onze vrijheid dreigt een permanent geopende vrije markt te worden

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman © Trouw
column

Hoeveel mag een herinnering kosten? Wie is bereid een nagedachtenis per opbod te verkopen, waar wordt historisch besef per ons afgerekend? 

Het valt niet mee het immateriële op waarde te schatten in een maatschappij die nut uitdrukt in geld, maar soms leidt het tot wel heel armzalige toestanden. Actuele bewijsstukken: de plannen voor een foodhal in de synagoge van Deventer en de heibel in Rotterdam over koopavond op 4 mei.

Lees verder na de advertentie

De Deventer synagoge was tot voor kort eigendom van de christelijke gereformeerde kerk, die het gebouw heeft verkocht aan een projectontwikkelaar. Horeca-ondernemer Ayhan Sahin wil er iets leuks van maken ‘waarmee we mensen van ver buiten Deventer kunnen trekken’, zoals hij zegt in de plaatselijke krant De Stentor. Bezwaren wappert hij weg met de mededeling dat hij ‘niet van het Leger des Heils is’. Of zijn idee werkelijkheid wordt, moet nog blijken, maar er is wel al een wijziging van het bestemmingsplan in gang gezet, tot grote schrik van de Joodse gemeente Beth Shoshanna, die het gebouw gebruikt als gebedsruimte.

Koopavond op 4 mei? De D66- jongeren zien het als een teken van ‘verworven vrijheid’

De kleine Joodse gemeenschap had zelf niet de middelen om de synagoge te kopen, daar zijn bepaalde historische redenen voor. Voorzitter Tom Fürstenberg had daarom gehoopt dat de gemeente Deventer het gebouw zou overnemen, hij vond het ‘laf’ dat men daar niet aan wilde. Staat het gemeentebestuur nu ook nog toe dat er een foodhal komt, dan wordt ‘het Joodse leven hier definitief de nek omgedraaid’, zegt hij.

Je zou kunnen aanvoeren dat dit een puur particuliere en zakelijke kwestie is, niet iets voor de overheid. Wie groepsgewijs wil bidden, moet zelf maar een locatie regelen. Kerken sneuvelen ook bij bosjes, daar bemoeit de overheid zich evenmin mee; de ene keer trekt er een tapijthandel in, de volgende keer een boekwinkel, niets aan te doen. Maar mij is dit toch te mager. Als er enig verband bestaat tussen ‘gemeentebestuur’ en ‘gemeenschap’, laat dan meewegen dat de Deventer Joden ooit met geweld uit de menselijke kring werden verdreven. Op de site van het Etty Hillesum Centrum – zij was uit Deventer afkomstig – lees ik dat het plaatselijke bevolkingsregister in 1942 de namen van 590 Joden vermeldde. 401 van hen overleefden de oorlog niet. Wat is het Deventer waard om de resterende Joden in hun eigen synagoge te laten bidden?

Over naar Rotterdam, de stad waar in 1940 een gat in werd geslagen. Donderdag zal de gemeenteraad daar vastleggen dat het niet de bedoeling is op 4 mei ’s avonds te gaan winkelen. De ondernemers in het centrum hadden dat wel graag gewild, maar deze koopavond wordt per gemeentelijke verordening geschrapt. Het is, vrees ik, veelzeggend dat het überhaupt zover moest komen, en de verklaring daarvoor werd nergens beter verwoord dan in een stuk van de Rotterdamse D66-jongeren. Zij pleitten vóór koopavond op Dodenherdenking omdat dat ‘juist laat zien dat deze verworven vrijheid heeft geleid tot de open samenleving van nu’.

Ziedaar wat onze vrijheid dreigt te worden. Een vrije markt, permanent geopend.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Eerdere afleveringen: trouw.nl/stevoakkerman.

Lees ook: Deventer synagoge wordt hippe eetmarkt

Is het de taak van een gemeente om te voorkomen dat een religieuze gemeenschap uit haar midden verdwijnt? Ja, zeggen joden in Deventer. Nee, zegt de gemeente Deventer. Uit principe koopt ze geen religieuze gebouwen.

Deel dit artikel

Koopavond op 4 mei? De D66- jongeren zien het als een teken van ‘verworven vrijheid’