Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onze instanties zijn anoniem geworden, met ergens vanachter de schutting een paar stemmen

Opinie

Rob Schouten

Rob Schouten. © Maartje Geels
Column

Een van de meest frustrerende ondernemingen in het leven van de moderne mens is het telefoongesprek met de instantie. 

Kon je je een halve eeuw geleden nog wenden tot een persoon van vlees en bloed die ergens achter een loket te bezichtigen en te spreken viel, deze is inmiddels achter een schutting verdwenen en vervangen door een telefoonstem van de instantie. Je kunt volhouden dat het handiger is om alles thuis via de telefoon te regelen maar ik had er vroeger graag een wandeling voor over om in het gezicht van iemand te zwaaien met mijn electriciteitsrekening of te vragen hoe het zat met mijn belastingaanslag. 

Lees verder na de advertentie

In zekere zin heeft de instantie zich vergoddelijkt, onstoffelijkheid is immers een typisch goddelijke eigenschap (Lao Tse: 'De effectiefste leiders zijn die waarbij het volk denkt: we hebben het zelf gedaan.'). Je kunt er niet meer bij. Het begint ermee dat je in de wacht wordt gezet, terwijl er een melodietje begint te spelen waar je niet om gevraagd hebt en dat je in zekere zin moet ondergaan zoals de hoofdpersoon in 'Clockwork Orange' de Negende van Beethoven en het geweld van de wereld ondergaat: gedwongen en als onderdeel van een hersenspoeling.

De robotisering van de wereld probeert je eronder te krijgen

Mocht het zo zijn dat er even later een menselijke stem opklinkt, dan weet je niet waar-ie vandaan komt, de menselijke stem spreekt een welkomstformule uit maar wie weet komt-ie ergens uit een callcenter in India of Qatar. Dat alles er vervolgens op gericht is je te sussen is ook verdacht, je voelt dat de instantie wil dat je afdruipt, terug je schulp in. De robotisering van de wereld probeert je eronder te krijgen. 

Dit alles is voer voor het populaire tv-programma 'Kanniewaarzijn' waar we om lachen maar wat het in feite doet is onze aloude menselijkheid op losse schroeven zetten. De mens is immers tot beschaving gekomen omdat hij er met zijn grote brein achter kwam dat hij persoonlijk en empathisch met zijn medemens moest omgaan, daar werd de wereld beter van. Knuppels en stokken neergelegd en samenwerken maar. Zo hebben we steden en auto's gebouwd en ruimtevluchten georganiseerd. En ja, ook telefoontoestellen en internet, onze hedendaagse goden.

Maar inmiddels zijn onze instanties onzichtbaar en anoniem geworden, met ergens vanachter de schutting een paar stemmen. Toen ik onlangs de instantie belde omdat ik erachter was gekomen dat ik al jaren betaalde voor iets waarvan ik geen gebruik maakte zei de telefoonstem: u kunt het zelf in 'mijninstantie' uitschakelen. Mijninstantie, jazeker! 

Het feit dat er geen mens meer aan te pas komt betekent niet alleen dat onze klachten gerobotiseerd raken maar ook dat we, immers anoniem geworden, op internet de ander de huid kunnen volschelden want bij de nieuwe schuttingen hoort ook schuttingtaal: Sylvana Simons, 'trek een zak over je kop en stik', Geert Wilders, 'ik maak jou helleemaal (sic) dood vuile vieze Kkr jood hoerenzoon, al zijn er honderd bewaker jij zal dood gaan'. Technocratisering als vuurproef van de beschaving: worden we weer de illusieloze botteriken van voorheen?

Alle columns van Rob Schouten vindt u hier terug.

Deel dit artikel

De robotisering van de wereld probeert je eronder te krijgen