null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Ontmoetingen in een koosjere broodjeszaak en op kussens bij een Palestijns gezin

Het was in de beroemde koosjere broodjeszaak Sal Meyer in Amsterdam dat ik in de jaren tachtig een gesprek had met twee Joodse vrouwen uit Moskou. Hun gezinnen hadden ze thuis moeten laten, daarmee garandeerden de autoriteiten dat deze vrouwen terug zouden keren naar het land dat ze als een gevangenis ervoeren. Refusniks waren ze: Russische Joden die naar Israël wilden emigreren, maar dat niet mochten, en die vervolgd werden vanwege hun verlangen de communistische heilstaat te verlaten. Hun verhaal liet me niet onverschillig en bij het afscheid zei ik ‘Volgend jaar in Jeruzalem’, de aloude wens aan de Pesach-tafel, de bezegeling van het onvervulde verlangen van de diaspora.

Vreemd misschien dat ik daar nu aan moet denken, maar deze herinnering volgde op een andere. In 2009 was ik in Gaza, kort na de operatie ‘Gegoten lood’, die aan circa 1400 Palestijnen en 13 Israëliërs het leven had gekost. We zaten op kussens bij een Palestijns gezin en deelden een maaltijd met droevige verhalen, toen de grootmoeder opstond, een kistje opendeed en daar een sleutel uit haalde. “Van ons huis”, zei ze. Dat huis stond in Ashkelon, nu zuid-Israël. Ze waren er in 1948 uit gevlucht, maar droomden nog steeds van een terugkeer.

Eén land, twee verhalen. “God heeft Israël geschapen voor het joodse volk, het volk waarmee Hij is getrouwd”, verklaarde Zeev Schwartz, toen ik hem in 2017 voor Trouw opzocht in Jeruzalem. Hij was directeur van Torah Mitzion, een religieuze organisatie die ‘het boek en het zwaard’ samen wilde brengen. Een korte busreis verderop, in Betlehem, formuleerde de Palestijnse theoloog Munther Isaac op grond van hetzelfde boek iets anders: “Elk land is van God, en dus van iedereen. Wij zijn tegen het misbruiken van God als grootgrondbezitter.”

Eén land, twee werkelijkheden. En dan heb ik de Hamas-variant van de islamitische bevrijding van Palestina nog niet eens genoemd. Is het onvermijdelijk dat deze perspectieven elkaar uitsluiten? Wel in hun radicale versies, die beide het historische en/of religieuze eerstgeboorterecht claimen. Het alternatief, een vorm van geweldloos samenleven op één grondgebied, is de afgelopen decennia almaar onrealistischer geworden, of we het nu hebben over twee staten of één staat.

Via een bezetting die al meer dan vijftig jaar duurt, wordt het recht van de een overschreven door dat van de ander, zoals nu weer door de onteigening van Palestijnse huizen in Sheikh Jarrah – de aanleiding voor de huidige confrontatie. “We gaan van huis naar huis, en van wijk naar wijk”, verklaarde een van de joodse kolonisten. “ Tot heel Oost-Jeruzalem is als West-Jeruzalem, de hoofdstad van Israël.” En een ander: “Dit is de terugkeer van Zion. Gaat die ten koste van de Arabieren? Ja.”

We zijn een paar dagen verder en het is oorlog. Maar het was al oorlog, ondergronds. Om de zoveel tijd komt die tot uitbarsting, dan moeten er weer veel mensen dood, tot dusver vooral in Gaza, totdat Hamas vermoeid raakt en Israël zich weer verschanst achter zijn militaire overmacht – en dan?

Dan begint alles weer opnieuw.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden