null Beeld
Beeld

CommentaarPrestatiedruk

Ons onderwijs hoeft geen sorteermachine te zijn

Redactie Trouw

Opwaartse druk, dat jargon valt meermalen in de reeks artikelen die Trouw publiceerde over de staat van ons vervolgonderwijs. In Nederland beschouwen we opleiding als een simpele ladder van mbo tot universiteit, en hoe hoger, hoe beter.

Natuurlijk is dat niet het enige verhaal dat er te vertellen valt. Vele docenten doen geweldig werk en inspireren studenten om te worden wat ze willen zijn. Dat moeten we niet uit het oog verliezen. Ons onderwijssysteem bedient zeer velen heel goed.

Maar een onthutsende waarheid is tegelijk dat de jongere generatie opgroeit met druk om de ‘hoogst’ mogelijke opleiding te halen. We toetsen en sorteren kinderen in Nederland relatief jong, en zijn ons lang niet altijd bewust van wat dat doet met hun zelfbeeld en het geloof in eigen kunnen. Prestatiedruk zit in het drinkwater van de maatschappij, en het laat grote sporen na.

Wat is onze definitie van succes?

De neiging kan zijn om het systeem om te gooien, het zo in te regelen dat we de nadelen van het huidige systeem verminderen. Denk aan het afschaffen van het leenstelsel, of de pleidooien om een einde te maken aan categorale gymnasia. Ook het bindend studieadvies, een instrument om studenten die te weinig punten halen in het eerste jaar te verwijderen van de opleiding, komt in aanmerking. Op die terreinen is zeker winst te behalen.

Maar het grootste resultaat boeken we met een veel simpelere remedie, door zelf kritisch naar onze eigen definitie van succes te kijken. Daar kan iedereen vandaag mee beginnen. Waarom horen kinderen na hun vwo-advies zo vaak ‘wat goed van je!’ terwijl een vmbo-advies eerder een ‘niks mis mee’ ontlokt? Zolang de beste voorspeller van het schooladvies is welke opleiding de ouders hebben genoten, moet je je afvragen wat hier eigenlijk de verdienste is die op het kind wordt geprojecteerd.

Wat is goed genoeg?

Revolutionair is dit allemaal niet, er lijkt ook allang consensus over. Kritische studenten vragen om een maatschappelijke norm van hoe goed ‘goed genoeg’ is. Het kabinet heeft het over een ‘acceptatie van imperfecties’, minister Robbert Dijkgraaf wil onze onderwijspiramide graag omvormen tot een brede waaier. En de karikatuur van ouders die innig hopen dat hun peuter later op de Zuidas terechtkomt, kom je in de echte wereld ook niet tegen.

We moeten het alleen nog doen. We kunnen allemaal grondig in de spiegel kijken om de vraag te stellen wat we nu echt wensen voor onze kinderen. Ambitie is prachtig, jongeren moeten vooral blijven dromen. Onze verantwoordelijkheid als volwassenen is om ze voldoende ruimte te geven om hun eigen droom te vinden, zonder dat ze onder druk worden gezet.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden