Opinie

Onhandig GroenLinks riep mediaramp over zichzelf af

Jolande Sap en Tofik Dibi na afloop van hun debat om het leiderschap van GroenLinks. Beeld anp
Jolande Sap en Tofik Dibi na afloop van hun debat om het leiderschap van GroenLinks.Beeld anp

De mediacratie houdt van onenigheid en het onthullen ervan. Daar moet een partij op voorbereid zijn. De leiding van GroenLinks moet op training.

Oud is uit. Een oude mobiele telefoon heet 'koelkast' en een oude computer is 'kolengestookt'. Politici van weleer zijn 'mastodonten' en procedures voor interne partijverkiezingen heten vrijwel meteen na aanvaarding 'prehistorisch'.

De afgelopen weken werden van alle kanten de GroenLinks-procedures voor kandidaatstelling voor het lijsttrekkerschap gehoond. Een gekozen commissie toetst de capaciteiten van gegadigden op basis van brieven, persoonlijke profielen en gesprekken. Ze geeft haar bevindingen weer in korte kwalificaties. Voor aspirant-Kamerleden mondt dit uit in een advies over hun plaats op de kieslijst. Daarvan kunnen de GroenLinks-congresleden vanzelfsprekend afwijken; voor een hogere plaats op de lijst lobbyen de kandidaten dan ook flink. Zinnig, zo is en blijft het algemene gevoelen. Hierover ontstond dan ook geen opwinding.

Maar voor de positie van lijsttrekker lag dat anders. Hier kon de commissie beslissend optreden door al of niet voor te dragen. De achtergrond daarvan was de angst dat partijleden zich kandidaat gingen stellen om zich voor hun kandidatuur voor de Kamer in de kijker te spelen en een hoge plaats te bevorderen. Begrijpelijk dus, die toetsing. Maar gezien de formulering - al of niet voordragen - werden hierbij risico's gelopen die bij de vaststelling van de procedures niet waren voorzien.

Het risico is dat de commissie niemand voordraagt. Een louter theoretische mogelijkheid maar toch, de vastgestelde criteria voor het politiek leiderschap zijn niet gering: 'aantoonbare leidinggevende capaciteiten', 'moet het gezicht kunnen zijn van GroenLinks', 'politieke richting kunnen geven' en 'professioneel en adequaat de fractie kunnen leiden'. Maar hoe zwaar ook, gelukkig vond de commissie in Jolande Sap een 'in meer dan voldoende mate geschikte politiek leider'.

Tot hiertoe ging alles goed. Een eerste probleem dat rees, was dat het partijbestuur de commissie had verzocht om liefst twee kandidaten, zodat een lijsttrekkerreferendum kon volgen. Waarom eigenlijk? Wat is er mooier in verkiezingstijd dan een partij van notoire dwarsliggers die zich toch bij acclamatie blijkt te kunnen scharen achter één bewezen kandidaat? Na het lenteakkoord waarin Jolande Sap een brevet van excellent politiek leiderschap had afgeleverd en er voor GroenLinks eindelijk weer een momentum van positieve aandacht was gekomen, was een tweetal geen goed idee meer.

Iets anders is dat mensen met een bewezen staat van dienst in de partij de kans niet moet worden ontnomen om zich kandidaat te stellen. Door de terminologie van 'voordragen' en 'geschikt voor politiek leiderschap' werd nu ook de nummer 3 van twee jaar geleden (Tofik Dibi) in zijn ambities geblokkeerd. Zelf had die al gezien dat het partijbestuur een referendum wenste te houden wat hij graag wilde bevorderen.

Nu ontstond de grootste complicatie: de mediacratie. Die houdt van onenigheid en het onthullen daarvan. Frappant is bijvoorbeeld hoe NOS-verslaggever Ferry Mingelen zich nu eens voor de deur van de ene fractiekamer posteert en dan weer voor een andere met de mededeling dat daarachter ruzie wordt gemaakt. Tofik Dibi's persoonlijke kandidaatstelling moest dus wel onthuld worden. Wat volgde, was de mediaramp die zich voor de ogen en oren van de kiezers aan GroenLinks voltrok.

De moraal van deze ongelukkige geschiedenis? Ten eerste: procedures kunnen niet anticiperen op alle mogelijke situaties. Maar in dit geval waren de gebruikte formuleringen niet handig. Op basis van de GroenLinks-criteria was in het CDA wellicht alleen Buma voorgedragen en waren de overige vijf ongeschikt bevonden. Dan had de mediaramp zich ook daar voltrokken.

Ten tweede: wees voorbereid op het moderne fenomeen van de mediaramp. Zorg steeds dat je bij zulke 'vuiltjes' eigen beslissingen neemt waar het nieuws niet omheen kan. Met andere woorden: het partijbestuur moet op training.

Wat ten slotte opvalt, is dat in al die GroenLinks-stukken niet het vereiste 'goed kunnen debatteren' voorkomt, terwijl dit het enige criterium lijkt te zijn in de publieke belangstelling voor welke lijsttrekkersverkiezing dan ook. Door de eenzijdige focus op debat zijn de mediacratie en het honorabel zoeken van partijen naar verantwoordelijk politiek leiderschap flink uit elkaar gegroeid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden