null Beeld

ColumnEsther van Fenema

Ongezond en onmatig is stout en hitsig. Wie wil dat nou niet zijn?

Sylvain Ephimenco

Nota bene Freuds neef, Edward Bernays, gebruikte de inzichten van zijn oom om de ideale consument te creëren. Met behulp van ‘focusgroepen’, bestaande uit willekeurige burgers, werden de diepste wensen, verlangens en driften blootgelegd, die vervolgens werden ingezet voor succesvolle marketingstrategieën. Zijn aanpak heeft geleid tot de verslaafde consument van nu.

De hoofdzonde Gula, onmatigheid, gulzigheid of vraatzucht, is voor velen niet eens een hoofdzonde, want we hebben allemaal recht op genieten. Een avondje Netflix ‘bingen’, de Java Chip Frappuccino van de Starbucks, het lijntje coke dat indirect tot de aanslag op Peter R. de Vries heeft geleid en online shoppen totdat de bestelbusjes filerijden door je straat.

Laatst rekende ik een broodje af bij een benzinestation en naast me stond een familie met kinderen met ernstig overgewicht. Ze kregen allemaal een broodje frikadel met frisdrank. Dit zou je als een vorm van vrijheid kunnen zien, maar als je kijkt naar de ernstige lichamelijke en mentale gevolgen dan gaat het eigenlijk over verwaarlozing. Steeds meer peuters en lagereschoolkinderen lijden tegenwoordig aan grote mensenziektes zoals suikerziekte en te hoge bloeddruk en cholesterol.

Wat zijn de in stand houdende factoren voor onze buitenissige leefstijl, verantwoordelijk voor zoveel ziekte en verderf?

Ondernemingen misbruiken deze hoofdzonde omdat het evolutionair een fluitje van een cent is om de mens te sturen op zijn beloningssysteem. Nú zoveel mogelijk ‘verzamelen’ voor als later de voorraden geslonken zijn; toen noten en zaden, nu vooral bitterballen.

Combideal

Als je de bewoners van de Apenheul de combideal van de New York- pizza in plaats van groente en fruit zou voeren zou de wereld te klein zijn en zou het Animal Liberation Front direct oprukken naar Apeldoorn.

De fastfoodindustrie, maar ook Albert Heijn, Unilever en Nestlé verdienen exorbitant aan ziekmakende producten. Ook in de gezondheidszorg leveren vermijdbare aandoeningen veel geld op, denk aan het lucratieve businessmodel van cholesterolpillen en bloeddrukmedicatie.

Naast marketingstrategieën zijn we onbewust ook onderworpen aan subtiele maar ingrijpende aannames en taboes.

Braaf

Gezond eten heeft iets braafs en daar ‘zondigen’ we graag tegen, ‘guilty pleasures’, waar de reclame graag op zinspeelt. Ongezond, dronken en onmatig is stout en hitsig en wie wil dat nou niet zijn? Bemoeienis met onze gezondheid door artsen of de overheid is vrijheidsberoving en discriminatie. Als je voorzichtig tegen iemand zegt dat er sprake is van overgewicht, doe je aan fatshaming. Jongeren overschreeuwen zichzelf met body positivity, maar ze vertellen in mijn spreekkamer dat ze diepongelukkig zijn en soms zelfs suïcidaal omdat ze te dik zijn.

Grote woorden die worden ingezet om kritiek op de gevolgen van onmatigheid in de kiem te smoren.

Je kunt je afvragen of we nog wel zondigen of dat we inmiddels als verslaafde consumenten vastgeketend zijn in de industriële hel.

Psychiater en auteur Esther van Fenema valt deze zomer in als columnist

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden