null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnBas den Hond

Onderzoek naar bestorming Capitool gaat van start zonder stuiterende Jim Jordan

Donald Trump mag dan fysiek al een half jaar uit Washington weg zijn, de echo’s van zijn presidentschap, en het tumultueuze einde ervan, galmen nog steeds door de gangen van het Congres. Afgelopen week bijvoorbeeld liet de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, een politieke bom ontploffen. Ze blokkeerde de deelname van twee Republikeinse afgevaardigden aan een onderzoek naar de bestorming van het Capitool op 6 januari.

“De nooit vertoonde gebeurtenissen van 6 januari vereisen deze nooit vertoonde beslissing”, liet ze weten.

Verslaggevers van website Politico vernamen dat Pelosi, toen ze dat telefonisch meedeelde aan de Republikeinse fractieleider Kevin McCarthy, getrakteerd werd op ‘een muur van geschreeuw’, maar ook zelf ‘haar stem verhief’. McCarthy trok meteen alle vijf Republikeinen terug die hij voor de commissie had mogen aanbevelen. Die bestaat nu uit zeven Democraten en één dissidente Republikein, Liz Cheney. Die laat zich door McCarthy niets zeggen, en heeft politiek ook niets meer te verliezen – ze werd eerder al uit de leiding van de fractie gezet omdat ze haar kritiek op Donald Trump niet voor zich wilde houden.

Republikeinen zinnen op wraak

De Republikeinen zweren wraak. Ze zijn al aan het bedenken hoe ze de Democraten kunnen terugpakken als ze – wat heel goed denkbaar is – in november 2022 de meerderheid in het Huis heroveren. Er doen al namen de ronde van Democratische afgevaardigden die ze dan uit hun vaste commissies willen zetten.

Maar Pelosi kon niet anders vond ze. De twee Republikeinen die ze blokkeerde zijn Jim Jordan en Jim Banks. Jordan is een fel verdediger van Trump, bekend om zijn stuiterende optredens in commissievergaderingen en in interviews. Een van zijn favoriete tactieken is de gebeurtenissen van 6 januari te vergelijken met rellen in Amerikaanse steden als Portland in de marge van demonstraties van Black Lives Matter.

Banks is een wat rustiger type, maar ook hij had laten weten dat hij het onderzoek wil richten op meer gewelddaden dan alleen die op 6 januari.

Nog steeds woedend

Daar wil Pelosi niets van weten. Zij en de meeste leden van haar fractie zijn nog steeds woedend over de schending van het nationale parlement, waarbij fanatieke Trump-aanhangers letterlijk jacht maakten op prominente Democraten als Pelosi. Ook op vice-president Mike Pence hadden ze het gemunt, omdat hij die dag weigerde de verkiezing van Joe Biden ongeldig te verklaren vanwege veronderstelde stembusfraude.

De Democraten willen over die angstige paar uur de onderste steen boven hebben. Met name ook over de rol die Trump en zijn naaste medewerkers speelden bij het opjutten die dag van een menigte demonstranten, en Trumps trage reactie toen een mars van die menigte naar het Capitool uit de hand liep.

Oorspronkelijk was het de bedoeling daar een speciale commissie van experts voor in te stellen, zoals die ook aan het werk ging na de terroristische aanslagen op New York en Washington op 11 september 2001. Maar de Republikeinen in de Senaat blokkeerden dat.

Overwegend Democratische commissie

Pelosi vond dat ze daarna geen andere keuze had dan het instellen van een onderzoekscommissie van het Huis van Afgevaardigden. En nu de Republikeinen daar geen leden voor zullen leveren, behalve Liz Cheney, wordt dat een overwegend Democratische commissie.

Dat heeft politiek nadelen en voordelen. Het grote nadeel is dat de Republikeinen nu het onderzoek van de commissie heel gemakkelijk af kunnen doen als een Democratische propaganda-exercitie. Wat voor ernstige feiten er ook boven water komen over de handelwijze van Trump en anderen, ze kunnen dat afdoen als partijdige interpretaties en overdrijvingen.

Maar het kan ook zijn dat de Republikeinen zich misrekenen. Enkele Trump goedgezinde leden in de commissie, ook al heet geen daarvan Jordan of Banks, kunnen telkens weer het geluid laten horen dat de president geen enkele blaam treft. Die leden zouden bij hun vragen aan de getuigen steeds weer kunnen suggereren dat zijn woorden tijdens de demonstratie niet uitgelegd kunnen worden als oproepen tot geweld. En ze zouden erop kunnen hameren dat de Democraten wel alles willen weten over de bestorming van het Congres, maar niet over demonstranten die een gerechtsgebouw in Portland aanvielen.

‘Het moet gewoon gebeuren’

Want natuurlijk gaat tv-kijkend Amerika tijdens rechtstreekse uitzendingen van de hoorzittingen van de commissie - de eerste is op 27 juli - horen hoe getuige na getuige in alle rust gedetailleerd vertelt wie wat deed op die gedenkwaardige dag. Toen in ieder geval volgens de Democraten het Amerikaanse staatsbestel werd aangevallen, door wat president Donald Trump destijds “heel bijzondere mensen” noemde.

Dat zal de reputatie van Trump geen goeddoen. Niet dat de Democraten daar dan vervolgens de verkiezingen in november 2022 mee gaan winnen of de presidentsverkiezingen van 2024. Daar gaat het niet om. Pelosi denkt, naar verluidt, dat bij die verkiezingen de toestand van de economie de doorslag gaat geven.

Maar het moet gewoon gebeuren, vinden de Democraten. Zoals afgevaardigde Jim Himes het zei tegen website Politico: “Het antwoord ‘we deden geen onderzoek’ is gewoon geen nalatenschap waar wie dan ook, de voorzitter, maar ook anderen, ook Republikeinen, mee zou moeten willen leven.”

Amerika-correspondent Bas den Hond schrijft wekelijks over het reilen en zeilen van de politiek. Lees hier eerdere columns terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden