Opinie

Onderwijsinspectie kwam nooit in de les bij Inholland

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het niveau van het hbo wordt opgehangen aan de papieren versie van kwaliteit. Maar dat vormt nog geen garantie voor spetterend onderwijs.

Jaap Versluis en docent hogeschool Inholland te Rotterdam

Hogeschool Inholland is de kop-van-jut van het hoger beroepsonderwijs (hbo). Maar de klappen worden wel heel makkelijk uitgedeeld op basis van een rapport dat processen meet en geen uitspraken doet over het hart van het onderwijs.

Deze week belegde Hogeschool Inholland op diverse locaties informatiebijeenkomsten om studenten en ouders bij te praten over de consequenties van het inspectierapport dat negatief is over de kwaliteit van diverse hbo-opleidingen, Inholland in het bijzonder.

Mijn eerste indrukken van die bijeenkomsten geven mij als betrokken docent vertrouwen, omdat er onder leiding van Doekle Terpstra eindelijk een einde lijkt te komen aan een beklemmend onderwijssysteem dat lange tijd het hbo-onderwijs heeft gedicteerd, namelijk een neoliberaal, competentiegericht onderwijs dat gebaseerd is op de vooronderstelling dat de student proactief is. Een systeem dat verzand is in een grote eenheidsworst, waarin goede, ambitieuze studenten de dupe zijn van studenten die meeliften in de vele projecten die het onderwijs rijk is. Met als eindresultaat de nu zo verfoeide speciale afstudeerroutes voor meeliftende 'kneusjes'.

Over de conclusies van het inspectierapport ben ik niet verbaasd, wel over de vele reacties daarop van zowel betrokkenen als journalisten. Ze zijn te gemakzuchtig. Alsof elk diploma opeens geen waarde meer heeft, alsof geen enkele docent oog heeft voor kwaliteit. Alsof geen les waardevol is geweest. Mijns inziens moet de discussie over de toekomst van het hbo verbonden worden aan de manier waarop wij het onderwijs beoordelen. Mogen we het onderwijs louter en alleen beoordelen op basis van papieren processen?

Mijn grote moeite met het werk van de onderwijsinspectie en de betrokken accreditatiecommissies is dat ze beide geen oog hebben voor de les zelf, het kloppend hart van het onderwijs. Dagenlang waren er in de kamer naast onze docentenkamer inspecteurs aan het werk: ijverig lazen ze scripties en beoordeelden toets­criteria. Op uitnodiging werden er gesprekken gevoerd met managers en docenten. Maar in de les kwamen ze niet, alsof dat verboden terrein was. Alsof dat niet van belang was.

De misvatting in de actuele discussie over het hbo-onderwijs is dat er een onlosmakelijk verband is tussen kwaliteitscriteria en de kwaliteit van het onderwijs zelf. Kwaliteitscriteria betreffen vooral processen en papieren. Een voorbeeld: collega's van de opleiding Media & Entertainmentmanagement (MEM) zijn momenteel druk doende met het herschrijven van studiehandleidingen, waarin de zogeheten competenties op de juiste wijze worden vertaald in leerdoelen en toetscriteria. Maar studentenhandleidingen, die 'accreditatieproof' zijn, vormen nog geen enkele garantie voor een spetterend onderwijs. Desondanks wordt alles aan de papieren versie van kwaliteit op­gehangen.

Toen ik ruim tien jaar geleden begon, kreeg ik van mijn manager schouderklopjes voor mijn inspirerende lessen. Nu word ik tijdens de zogeheten IPOP-gesprekken beoordeeld op mijn snelheid van nakijken. Dat is een essentiële verandering, die zich voltrokken heeft binnen het gehele hbo-onderwijs. Het gaat nu om meetbare processen, niet om 'warme' kwaliteitsbegrippen als bevlogenheid, inspiratie, aandacht en diepgang.

En mijns inziens trappen alle onderwijsinspecteurs in dezelfde valkuil: ze meten wat meetbaar is. Meer niet. Het is opvallend dat de huidige lichting studenten van Inholland juist positiever is dan ooit. En dat ze met name lovend zijn over docenten die net uit de praktijk komen. Maar ja, in de klas komt de inspectie niet.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden