Beeld Trouw

Column Abdelkader Benali

Ondanks alle bittere ervaringen is de aantrekkingskracht van Europa verzengend

Je kunt er niet omheen in Tanger, iedereen wil naar Europa. Afgelopen week circuleerden beelden van uitzinnige Afrikaanse migranten die over de levensgevaarlijke hekken van de Spaanse enclave Ceuta waren geklommen – hier een steenworp vandaan. Eenmaal aan de andere kant geland, op Europese bodem waar het Europese humantaire beleid geldt, riepen ze uitzinnig van vreugde dat ze in veilige haven waren geland.

In de volksmond wordt hier Europa ‘firdaus’ genoemd, het paradijs. Zo moet het voor die economische migranten hebben gevoeld. Na maanden, jaren van ontberingen zonder end, komt dan die dag dat je je kans ziet en de overkant haalt.

Weg van ons

Het is maar een heel klein percentage dat het lukt om in de warme boezem van de Europese gemeenschap te landen. En het percentage is dalende. De Marokkaanse overheid heeft onlangs weer een sloot geld gekregen van de Europese Unie om het ‘migratieprobleem’, dat een universeel probleem is, aan de buitengrens van het continent te houden. Dat betekent dus aan deze kant van het hek meer surveillance en een meer inhumane behandeling.

Een zwarte Amerikaan kan over dat laatste meespreken. Wonend in Rabat, werd hij op klaarlichte dag door politie opgepakt, in een busje gegooid en een paar dagen later honderden kilometers van zijn huis vandaan gedeporteerd. Hem overkwam wat honderden Afrikaanse doorreizigers in Marokko dagelijks overkomt. Zijn twitterverslag is huiveringwekkend.

Ook onder jonge Marokkanen is de aantrekkingskracht van Europa verzengend. Iedereen met wie ik spreek, jonger dan dertig, wil weg. De hoogopgeleiden vinden hun weg via dure rekruteringsbureaus die de crème de la crème van de Marokkaanse arbeidsmarkt ophalen. De kanslozen doen maar wat – daar komt het simpelweg op neer. Op de bonnefooi vertrekken kan niet meer, daarvoor zit de grens te vast, dus moeten ze andere wegen vinden. Op krakkemikkige bootjes, waarvan er elke week wel eentje van zee wordt gehaald. Of op een toeristenvisum op bezoek bij een tante in Barcelona, waarna het Marokkaanse paspoort als gestolen wordt opgegeven. Ik sprak een vader die zijn zoon op die manier had weggestuurd. “Hij zit nu in een Spaans opvangtehuis. Als hij daar weg is kan-ie aan de slag als aardappelschiller in een restaurant. Voorlopig.”

Ellende, afzien, falen en hoop

De vader is een optimist. Maar wat als het optimisme alleen maar een ruwe werkelijkheid verhult? In Rabat raak ik aan de praat met cactusvruchtenverkoper. Mager postuur, grimmige kop, snelle handjes. “Ik ben drie keer in Europa geweest. De laatste keer in Napels. Ik werkte voor de maffia en droeg een pistool. Nu is het klaar. Ik kom er niet meer in.” De koppigheid waarmee mensen blijven proberen een weg te vinden naar het Europese paradijs is onthutsend. Er is geen realiteit of teleurstelling die ze kan weghouden van hun droomwens. Zelfs wanneer de ervaring alleen maar ellende, afzien en falen teruggeeft.

Ik loop over het prachtige strand van Oued Alian. De familie heeft het reuze naar haar zin. Een groepje jongens is omringd door mannen, onder wie politie. Omstanders vertellen me dat het een groep haraka, illegale migranten, betreft die op fietsboten naar de overkant wilden trappen. Die bootjes dobberen op het rustige water. Op dit stuk is Spanje zo dichtbij dat de Middellandse Zee een vrolijk binnenmeer is geworden. De mannen trekken plastic zakken met geld en documenten uit hun binnenzakken. De politie verzoekt ons door te lopen. Ik kijk naar de gezichten. Dit is wie we zijn: hongerig, onwetend, dromerig, vermoeid.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met Bruiloft aan Zee, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn Roman De Langverwachte. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden