Opinie Basisinkomen

Onbetaald werk moet ook meetellen

Invoering van het basisinkomen geeft onbetaald werk de waardering die nodig is, schrijft Eric Binsbergen, voorzitter van Basisteam Basisinkomen Amsterdam en lid van de landelijke Vereniging Basisinkomen (VBi).

In een interview over ‘sociale zekerheid voor iedereen’ ging Hans Borstlap, voorzitter van de Commissie Regulering van Werk, in op het tussentijdse rapport van deze commissie ‘In wat voor land willen wij werken?’. De commissie roept heel Nederland op te reageren op haar tussenrapportage.

Mijn grootste bezwaar betreft hun definitie werk of arbeid. Uit het interview blijkt dat voor deze commissie het werken enkel betaald werken is. Waarom heeft deze commissie het onbezoldigd werken niet tot werken willen definiëren, noch een plaats gegeven binnen het begrip arbeidsmarkt? De enige categoriën die onder werken vallen – en daarmee binnen de arbeidsmarkt – zijn betaalde werkers, met flex- en/of vast contract.

De commissie vergeet compleet de onbezoldigde huisman of -vrouw, de dito mantelverzorger, de vrijwilliger in het buurthuis, de student die jarenlang schoolgaat om zijn diploma te halen, de artiest bezig een productie of repertoire op te bouwen. Ik neem aan dat de leden van de commissie zullen beamen dat ook in deze gevallen sprake is van arbeid of werk. Waarom dan niet die gevallen als werken bestempelen en opnemen in het begrip arbeidsmarkt, al ontbreekt het aan de bezoldiging? Waarom ‘includeert’ deze commissie, die zo graag op de langere termijn en vooruit wil denken, het onbezoldigd werken niet in haar beschouwing over regulering van werken en de arbeidsmarkt? Is het misschien de angst, dat bij verbreding van de begrippen arbeid en werk en arbeidsmarkt, er eigenlijk geen mensen zijn die niet werken? Dat iedereen werkt, ook mensen zonder flex of vast contract?

Niet frauduleus

Mijn stellige overtuiging – en die van steeds meer mensen – is dat een individueel, onvoorwaardelijk basisinkomen zonder verplichte tegenprestatie hier uitkomst biedt. Het concept basisinkomen is een uiterst minimaal bureaucratisch en niet-frauduleus instrument. Ook een instrument dat de burger positief op het ‘zijn in de maatschappij’ beloont en daarnaast zekerheid en zelfstandigheid geeft. Het basisinkomen is in die zin inderdaad een beloning en geen uitkering waarvoor je ‘dank je wel’ moet zeggen, die gecontroleerd moet worden of wel aan alle regels en voorwaarden wordt voldaan en waar je, hoe dan ook, dient ‘uit te stromen’ naar die betaalde arbeidsmarkt.

Daarmee is het basisinkomen tegelijk een instrument voor een rigoreuze schoonmaak in ons huidige veel te complexe en verworden stelsel van sociale zekerheid. Een stelsel dat de burger op zijn/haar onzelfstandigheid aanspreekt.

‘Gratis geld’

Ook een stelsel dat nodig zou zijn, omdat iedere burger met een basisinkomen lui op de bank zou gaan zitten. Een verhaal dat een sprookje is, zoals de diverse experimenten met ‘gratis geld’ overtuigend aantonen.

De commissie dient een bredere weg te bewandelen en het onbezoldigd werken tezamen met het basisinkomen te betrekken in haar toekomstscenario van arbeid en arbeidsmarkt. De stelling is verleden tijd dat mensen alleen met betaald werk gelukkig zijn, status krijgen, structuur hebben. Ons denken over arbeid en werken moet alle werkenden insluiten, niet alleen degenen met loon of salaris.

Invoering van het basisinkomen maakt onze maatschappij transparanter, weerbaarder, simpeler en een flink stuk minder bureaucratisch. Het basisinkomen is een solidaire maatregel die voor iedereen geldt, die wellicht de economische groei wat doet afnemen, maar daarmee bijdraagt aan matiging van onze overconsumptie. Het basisinkomen, ook nog een instrument dat heilzaam werkt wat betreft verduurzaming en onze geestelijke en mentale gezondheid opkrikt. Kan het beter?

Lees ook:

Kabinetsadviseur Hans Borstlap: Het is raar dat we arbeidsongeschiktheid niet collectief hebben geregeld

De sociale zekerheid moet radicaal anders. Iedereen die werkt verdient dezelfde bescherming, stelt een adviescommissie onder leiding van Hans Borstlap.

Laagbetaalde dupe van star toeslagstelsel

Laat toeslagen over aan gemeenten zodat mensen met flexwerk minder vaak in problemen komen, bepleit Richard Moti, wethouder Werk en Inkomen en Nationaal Programma Rotterdam-Zuid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden