Column

Om te ­winnen moet de ander verliezen. Is er ook nog ruimte voor dialoog?

Beeld Maartje Geels

In geen jaren is de verdeeldheid zo groot, in geen ­jaren is de zucht naar verbinding zo groot. Onverschilligheid ligt op de loer, de echte vijand van de democratie. Een vurig debat heeft baat bij betrokken burgers. Ik als columnist werk daaraan mee. 

Met mijn woorden probeer ik u te vermurwen anders naar de zaak te gaan kijken. Parttimedrammer. Was ik eerst een hartstochtelijk gebruiker van Twitter, de ­gezellige kroeg van het eigen gelijk, het enthousiasme is inmiddels danig bekoeld. Kwam ik er eerst om de ­verbinding te zoeken, het is inmiddels verworden tot een ongure arena waar iedereen elkaar de tent uit vecht. Twitter, Engels voor tjilpen, is krassen geworden. Oorverdovend krassen. En niemand luistert nog.

Op zoek naar verbinding tijg ik op zaterdagavond naar Nijmegen waar ik op het Wintertuinfestival vier jonge Europese auteurs en hun vertalers onder de aandacht mag brengen van belangstellend publiek.

In de wandelgangen kom ik Vincent Bijlo tegen. ­Cabaretier, columnist en vaste stem op NPO Radio 1. Zojuist heeft hij opgeroepen tot luisteren. De kracht van het woord wordt bepaald door de betekenis die de luisteraar eraan geeft. Bijlo wil de macht teruggeven aan de luisteraar. We hebben het over onze interactie op de sociale media; Bijlo besloot om de zenders van haatmail keurig te antwoorden. “De woede en wrok verdween als sneeuw voor de zon”, zegt hij met een sardonische ­glimlach.

We leven een competitiesamenleving. Om te ­winnen moet de ander verliezen. Is er ook nog ruimte voor dialoog?

Door zijn correspondentie met de haters kwam ­Vincent Bijlo tot een interessant inzicht: “Boze mailers zijn vaak mannen die hun verbondenheid met de ­buitenwereld aan het kwijtraken zijn en hun frustraties afreageren op anderen.”

Het gaat dus om die verbondenheid. Wie zich niet verbonden voelt, ervaart dat als onmacht. Verbondenheid ontstaat wanneer spreker en luisteraar elkaar de ruimte gunnen. De Europese auteurs die ik introduceerde lazen zij aan zij met hun Nederlandse vertaler hun teksten voor. Vanaf het katheder gaven ze hun talent weg, het publiek ontving het. Het publiek snakt naar verhalen die verder gaan dan de waan van de dag.

Aandacht

Ook op het festival is Gloria Wekker, schrijver van het boek over verborgen racisme in de Nederlandse ­samenleving. Ze is met twee vriendinnen gekomen. Ze geniet van de aandacht die ze krijgt. Jarenlang werd ze niet gehoord, nu bepaalt ze het debat. Haar boek ‘Witte onschuld’, een vlammend antiracismeboek, is omarmd door een jonge generatie activisten. Ze gaan met haar de verbinding aan. Gloria Wekker is zich ervan bewust dat ideeën olifanten zijn. Olifanten gaan traag, maar die traagheid is bedrieglijk. Olifanten komen ver, heel ver. “Mijn boek heeft nu herdruk na herdruk”, zegt ze, “de royalties stromen binnen.”

Wie goed met woorden is, wordt aanbeden. Wie vlot kan schrijven en stelling durft te nemen, krijgt de aandacht. Wie een idee heeft, moet soms heel lang wachten voordat het publiek er gehoor voor heeft.

In de artiestenfoyer loop ik Jaap Robben tegen het lijf, schrijver van de prachtige roman ‘Zomervocht’, waarin het non-verbale in een relatie tussen vader en zoon net zo hard telt als het verbale. Verbinding is een zoon die met zijn vader in de auto zit. Jaap Robben heeft een zoon die negen maanden ouder is dan mijn dochter. “Onze zoon heeft zonder dat we iets hoeven te zeggen al begrepen wat we gaan doen.” Kinderen wijzen ons de weg. Ze hebben de woorden niet nodig om de wereld te begrijpen. Durven verbinding te zoeken volstaat.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met Bruiloft aan Zee, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman De Langverwachte. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden