null

OpinieGezonde voeding

Nóg een campagne dringt obesitas niet terug. De industrie dwingen om gezond eten te produceren wel

De nieuwe overheidscampagne ‘Fit op jouw manier’ zal de obesitascrisis niet verminderen, voorspellen Nicole van Gemert en Jan Koen Sluijs van Foodwatch. In plaats van weer een campagne op te zetten, moet de overheid de industrie dwingen om gezondere voeding te produceren.

Met de campagne ‘Fit op jouw manier’, die het ministerie van volksgezondheid, welzijn & sport vorige week lanceerde, wil de overheid consumenten aansporen om onder meer gezond en gevarieerd te eten en drinken. Met deze voorlichtingscampagne schuift de overheid de verantwoordelijkheid voor overgewichtpreventie wederom af op de consument. En dat terwijl de afgelopen maanden rapporten van het RIVM en de universiteiten van Wageningen, Utrecht en Amsterdam allemaal aandringen op betere wet- en regelgeving door de overheid.

Het is makkelijk praten om consumenten aan te sporen geen snoep meer te eten wanneer ze zowat in een snoepwinkel leven.

Gezond vaak duurder

Als je wilt dat consumenten de gezonde keuze maken, moet je eerst zorgen dat er voldoende gezonde opties zijn. Gezonde voeding is vaak duurder dan ongezond voedsel. Zo’n 70 procent van het aanbod in de supermarkt bestaat uit bewerkt en ongezond voedsel, en 82 procent van de aanbiedingen in supermarktfolders is ongezond.

Een meisje kijkt door een etalageraam naar uitgestalde snoepwaren. Beeld Reuters
Een meisje kijkt door een etalageraam naar uitgestalde snoepwaren.Beeld Reuters

Voedselkeuze is bovendien maar 30 procent beredeneerd gedrag. Het is vooral intuïtief. Het intuïtief voor gezonde voeding kunnen kiezen is haast onmogelijk in een omgeving waar het merendeel van het aanbod ongezond is. Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam concludeert dat het uitgangspunt van individuele keuzevrijheid wat betreft gezonde voeding een wetenschappelijk achterhaald uitgangspunt is.

Harde wetgeving nodig

Toch blijft de overheid ‘maatregelen voor zich uitschuiven’, zoals een onderzoek van de universiteiten van Wageningen en Utrecht aantoont. Verantwoordelijkheid schuift demissionair staatssecretaris Blokhuis stelselmatig via dure voorlichtingscampagnes op de consument af. Wanneer durft de overheid eindelijk harde wetgeving aan, die de gezondheid van Nederlandse burgers écht beschermt?

Ze laat de obesitascrisis al jaren op z’n beloop. De huidige maatregelen, vastgelegd in het Nationaal Preventieakkoord, zijn vooral gericht op bewustwording van de consument, onderzoek en zelfregulering door de voedingsindustrie. De maatregelen in het Preventieakkoord om overgewicht terug te dringen volstaan volgens het RIVM niet om de beoogde daling van mensen met overgewicht – tot minder dan 40 procent – te halen. Sterker nog, volgens de laatste vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning van het RIVM en het trendscenario van de mogelijke ontwikkelingen tussen nu en 2040, zal het overgewichtcijfer niet dalen maar stijgen: het percentage mensen met overgewicht neemt tot 2040 toe bij alle sociaaleconomische groepen.

Op hetzelfde moment dat de overheid de voorlichtingscampagne ‘Fit op jouw manier’ opstart, brengt het RIVM een nieuw rapport uit waaruit wederom blijkt dat de afspraken met de industrie voor een reductie van suiker, vet en zout in producten falen. “Er had meer kunnen worden bereikt als voor meer producten ambitieuzere afspraken gemaakt waren”, aldus het RIVM. Toch blijft het wachten op die ambitieuze afspraken. Waar blijft de effectief bewezen suikertaks? De verlaging van de btw op groente en fruit? Wettelijke doelstellingen voor een gezondere voedselomgeving? Voor al deze maatregelen is bewezen dat ze werken.

Duizenden tips helpen niet

De nieuwe campagne wil de aandacht vestigen op de duizenden tips en adviezen, waardoor mensen door de bomen het bos niet meer zien. Zij zouden veel minder nodig zijn wanneer het aanbod aangepakt wordt.

De verantwoordelijkheid en daadkracht liggen bij de overheid en producenten. Het zou ons niet verbazen als maatschappelijke organisaties anders, net als bij het klimaat- en stikstofdossier, naar juridische middelen moeten grijpen om het recht op een gezonde leefomgeving te garanderen.

Lees ook:

De obesitas-epidemie stopt niet vanzelf, hoog tijd voor een suikertaks

Zoals bekend zorgt obesitas voor tal van gezondheidsproblemen. In een volgend regeerakkoord moet daarom een suikertaks worden opgenomen, zegt Jean-Paul van Haarlem, bestuursvoorzitter van zorgverzekeraar ONVZ.

Gezondheidsclubs willen wetgeving tegen ongezond voedsel. ‘Anders heeft in 2040 twee derde van de bevolking overgewicht’

De industrie doet zelf niet genoeg. Een nieuw kabinet moet hard ingrijpen tegen suiker, zout en kinderreclame voor ongezond eten, zeggen Unicef en vier gezondheidsfondsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden