Nieuwe wildernis? Nieuwe wildernix!

BRIEF HOOFDREDACTIE Ecoloog Frans Vera vloog er op deze opiniepagina's hard in, deze week, om 'zijn' Oostvaardersplassen te verdedigen. Te hard, in de ogen van veel lezers. Vera maakte onze natuurschrijver Koos Dijksterhuis uit voor een postzegelverzamelaar die vogelsoorten wil turven, maar geen poot uitsteekt om de Oostvaardersplassen te behouden. En dat aan het slot van een artikel, waarin Vera nauwelijks inging op de kern van het betoog van Dijksterhuis.

De wapens kletterden over de Oostvaardersplassen. En niet voor het eerst. De afgelopen jaren is er veel discussie geweest over het natuurgebied in Zuid-Flevoland. Inderdaad, vaak naar aanleiding van sterfte onder de daar levende dieren aan het eind van de winter, en een Tweede Kamer die bij hoofdelijke stemming eiste dat er zou worden bijgevoerd. Maar belangrijker was het debat onder ecologen over deze 'nieuwe oernatuur'.

Dijksterhuis en Vera kruisten eerder de degens. De twee kennen elkaar, en zijn het oneens. Ze staan beiden niet alleen, maar ik heb het idee dat het kamp van Dijksterhuis groeiende is en dat van Vera niet.

Om in die rand van de polder een grote diversiteit van (vogel)soorten te houden, moet het droge deel van de Oostvaarders worden begraasd, anders wordt het een dicht bos. Daarover zijn de kampen het eens. Vera heeft ooit, met succes, bepleit om voor dat begrazen wilde dieren in te zetten: herten, runderen en paarden. Daarvan lopen er nu meer dan vierduizend in het gebied, en ze hebben van hun deel van de Oostvaardersplassen een kaalgevreten vlakte gemaakt.

Dat stoort niet alleen Koos Dijksterhuis, het stoort heel veel biologen en ecologen. En wie het gebied met eigen ogen heeft aanschouwd, vanaf het fietspad, vanuit de trein of tijdens een excursie, kan het beamen: het ziet er niet uit.

Op zich zegt dat weinig; het kan nog altijd ecologica zijn. Maar ook dat wordt betwijfeld, omdat door het enorme aantal dieren de begrazing uit de hand is gelopen. In de zomer gaat het nog wel, maar ze lopen er het hele jaar door, en komen in de winter voedsel te kort.

Een lezer uit Zuidwolde herinnert zich hoe dertig jaar geleden de Oostvaardersplassen werden begraasd door paarden en jonge koeien: 'Er liepen een paar honderd dieren. Die hielden het gebied open. Ze werden in april gebracht en in oktober weer opgehaald. Ik ben meerdere keren in de Oostvaardersplassen geweest, en durf te beweren dat de biodiversiteit toen groter was dan nu.'

Wat verbaast is niet die discussie, want die woedt al een tijd, maar de felheid waarmee Vera zijn idee verdedigt van die Nederlandse 'oernatuur', met grote grazers in een kale delta. Dat de discussie zou oplaaien, was te voorzien. Staatsbosbeheer, waar Vera lange tijd in dienst was, heeft net met veel trots de première beleefd van 'De Nieuwe Wildernis'. De film laat schitterende beelden zien van het dierlijk leven in de Oostvaarders. Hij kan zich in camerawerk, montage en omlijsting meten met de BBC-documentaires. Maar de film laat ook veel níet zien. De makers, Staatsbosbeheer én Frans Vera konden verwachten dat de critici, onder wie Koos Dijksterhuis, daarvan iets zouden zeggen.

Die discussie is belangrijk. We staan voor de vraag of het vanzelf nog tot een natuurlijk evenwicht komt in de Oostvaardersplassen, of dat het idee van die 'oernatuur' moet worden verlaten. Ga 'De Nieuwe Wildernis' vooral zien, als u dat nog niet heeft gedaan. Maar bekijk ook 'De Nieuwe Wildernix', de tegendocumentaire van Sjoerd Schaper. Hij is te vinden op YouTube.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden