Column Stevo Akkerman

Niets hoeft waar te zijn in het brexitsprookje

Er was eens een Britse politicus die Roger Barlow heette. Conservatief, beroemd om zijn verfomfaaide uiterlijk, een man zonder vaste overtuigingen, ontrouw aan zijn vrouw en levend in permanente angst; zijn politieke loopbaan kon ieder moment afgelopen zijn door een schandaal in de tabloids. Tegelijkertijd vervulde de gedachte aan een publieke ondergang hem met enige ‘wellust’ en zich afvragend hoe dat kon, kwam hij uit bij twee Griekse termen: thanatos (doodsverlangen) dan wel akrasia (wilszwakte of handelen tegen beter weten in). Hij ging naar een elitaire kostschool, hij kende zijn klassieken.

Deze Roger Barlow is de hoofdpersoon uit de roman ‘Seventy-Two Virgins’, of Tweeënzeventig maagden, geschreven door Boris Johnson. De critici waren bij het verschijnen in 2004 niet erg onder de indruk van de literaire kwaliteit ervan, maar nu Johnson de premier is die de Britten de EU uit laat struikelen, is het toch een interessant boek.

Method in the madness? 

Werpt de alter ego van de auteur – want dat is Barlow natuurlijk – enig licht op de Brexit-feuilleton? Zit er enige method in the madness? De Ierse publicist Fintan O’Toole meent van wel, hij schreef er een lang stuk over in The New York Review of Books, en dat las ik gisteren in plaats van te volgen wat er in Westminster allemaal gebeurde. De manier waarop de Britten van boord gaan, kan me niet meer schelen, als ze maar gaan. Niet dat ik vind dat ze niet in de EU thuishoren, integendeel. Maar ik geloof dat ze een debat van een jaar of tien nodig hebben, voordat ze weer bij ‘Brussel’ kunnen aankloppen. Anders blijven we bezig.

Het zou ook aardig zijn als dat debat dan over reële en concrete zaken zou gaan, en niet gesmoord zou worden in de nationalistische bombast waarmee lieden uit het establishment doen alsof ze ‘de elite’ aanvallen. Achter die retoriek gaat vooral opportunisme schuil, en inderdaad: wilszwakte.

Theezakjes

Toen Johnson als burgemeester van Londen zijn gewicht achter de Brexit-campagne gooide, was hij een en al vastberadenheid – voor de bühne. Inmiddels weten we dat hij een dag tevoren nog tegenstrijdige sms’jes stuurde naar Downing Street 10: het ene moment wilde hij dit, het andere moment dat. En voor de Daily Telegraph schreef hij twee columns, een vóór en een tegen vertrek uit de EU. Het werd uiteindelijk de Brexit-variant, gepeperd met onwaarheden als zou de EU het recyclen van theezakjes hebben verboden. Wij pakken ons land terug!

Maar ja, ‘Boris Johnson heeft altijd begrepen dat een levendige leugen beter beklijft dan een saaie waarheid’, schrijft O’Toole. Bovendien koesteren de Britten volgens hem een zekere onserieusheid; wie al te ernstig is, is af. Dit gaat gepaard met een voorliefde voor excentriciteit, en Johnson levert beide in grootverpakking. Het is, dit valt ook waar te nemen bij Trump, alsof er een onuitgesproken verstandhouding bestaat tussen de leider en zijn volgelingen: niets van wat hij zegt hoeft waar te zijn, zolang ze maar dezelfde taal spreken. Dan leven ze lang en gelukkig.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden