null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Niet voorzitter Bergkamp maar de Kamer faalt

Bart Zuidervaart

Vorig jaar april, toen Khadija Arib een vergeefse poging deed voorzitter van de Tweede Kamer te blijven, werd haar tijdens het sollicitatie-debat gevraagd naar een goede eigenschap. Vergevingsgezind, antwoordde ze. “Ik heb op een hele leuke manier afscheid genomen van de heer Öztürk. Ik heb zijn vrouw bedankt en gezegd dat ze hem mee kan nemen.”

Het is deze Kamervoorzitter waar de afgelopen dagen hardop naar werd terugverlangd. Wie verhitte debatten in goede banen wil leiden, kan niet zonder humor en een vleugje sarcasme op z’n tijd.

Haar opvolger Vera Bergkamp maakt een buitengewoon moeilijke periode door. De start was al ongelukkig, vanwege de hardnekkige verdenking dat ze gekozen is dankzij een onderlinge afspraak tussen VVD en D66. Die achterstand heeft Bergkamp nog altijd niet ingelopen.

De gebeten hond

Sinds vorige week ligt de voorzitter onder vuur, na de zoveelste ontsporing in de plenaire zaal. Bergkamp had, vond Jesse Klaver, tijdens de tirade van Geert Wilders in het debat over de regeringsverklaring, moeten ingrijpen. Pieter Omtzigt begon over het uitdelen van gele en rode kaarten. Maar de voorzitter greep niet in, in de hoop dat Kamerleden elkaar zouden normeren. Sindsdien is Bergkamp de gebeten hond.

Van haar wordt nu verwacht dat ze publiekelijk oplost wat al jarenlang ettert. Een probleem dat nota bene heeft kunnen groeien onder het oog van diezelfde Kamerleden die nu luid protesteren. Dat Wilders rept over ‘laffe Afrikaanse en Arabische roedels die in onze straten de gewone Nederlander als prooi opjagen’, is walgelijk. Maar verrassend is het niet. Het is sinds jaar en dag het gebruikelijke PVV-repertoire. Zo sprak Wilders tijdens het vorige debat over de regeringsverklaring, in 2017, over ‘dat islamitische monster’ en ‘parades van honderden Allahoe akbar gillende hoofddoekjes’. Andere Kamerleden lieten het passeren, er volgde geen ordedebat met voorzitter Arib.

Mededogen

Bergkamp verdient om nog een andere reden mededogen. Zij heeft nu te maken met een steeds verder radicaliserende, anti-parlementaire partij, die oproepen tot tribunalen niet schuwt en zegt dat het coronabeleid crimineel en misdadig is. Iedere ingreep van de voorzitter leidt tot tumult en meer theater. Een gemakkelijke oplossing is niet voorhanden.

Oud-informateur Johan Remkes had groot gelijk met zijn waarschuwende woorden, afgelopen zondag in Buitenhof, dat Kamerleden in het openbaar geen functioneringsgesprek met de voorzitter moeten houden, zoals vorige week wel gebeurde. Het doet afbreuk aan haar toch al wankele gezag, waar uiteindelijk de hele Kamer last van heeft.

Fracties zullen zich eerst achter de schermen moeten beraden over de beste spelregels en hoe deze te handhaven. Zolang daar geen overeenstemming over is, blijven escalaties voorkomen. Die consensus is ook nodig om gênante vertoningen, zoals vorige week tijdens het coronadebat, te vermijden. Toen besloot Bergkamp wél in te grijpen nadat Gideon van Meijeren (FvD) verklaarde dat de verantwoordelijken voor het coronabeleid misdrijven plegen en vervolgd zouden moeten worden. PVV’er Fleur Agema vond het onterecht dat Van Meijeren ‘de mond werd gesnoerd’. Waarna de politici in het openbaar, rechtstreeks uitgezonden op tv, bekvechtend streden om hun gelijk. Dit is niet een probleem van de voorzitter, het is een probleem van de hele Kamer.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden