null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

De ombudsmanEdwin Kreulen

Niet uitgegeven noodsteun, zijn dat ‘onnodige miljoenen’?

De redactie komt terug op een eerder bericht, waarin stond dat voedselbanken ‘nog geen cent’ uitgaven van de ontvangen noodsteun. Dat blijkt inderdaad nodig.

De kwestie

Een eerder bericht in Trouw kostte ons ‘enkele tonnen aan subsidie’, zegt voorzitter Leo Wijnbelt van de vereniging van voedselbanken op 10 maart in de krant. Hij refereert aan de voorpagina van 17 december. ‘Onnodige miljoenen voor voedselbanken’ stond daar als kop. Er is ‘nog geen cent uitgegeven’ meldt het artikel, dat daarna uitlegt waar het om gaat: een bedrag van 4 miljoen euro dat de voedselbanken kregen van het kabinet als noodsteun in coronatijd; de verwachting was immers dat er veel meer klanten zouden komen. Maar dat bedrag hoefde niet te worden ingezet, het staat als vangnet op de rekening bij de voedselbanken. ‘Toch blijven subsidies komen’, staat in de introtekst.

Het tweede artikel, dat van vorige week, legt uit dat voorman Wijnbelt van de voedselbanken deze 4 miljoen het liefst naar een onafhankelijke stichting ziet gaan.

De standpunten

In het artikel van vorige week noemt de voorzitter van de voedselbanken de kop over onnodige miljoenen ‘ongelukkig’. Mensen lezen alleen die kop en worden op het verkeerde been gezet, zegt hij. Blijkbaar denken donateurs zo dat er toch al wel genoeg geld is. Maar deze miljoenen zijn enkel noodhulp, benadrukt de bestuurder, en moeten weer terug naar het kabinet als ze niet nodig blijken. Op dezelfde dag van de publicatie in december stuurden de voedselbanken al een verklaring rond met dezelfde strekking.

De twee binnenlandredacteuren die de stukken samen schreven, zeggen dat ze afgingen op persberichten van het kabinet waarin de steun aan de voedselbanken trots werd aangekondigd. Bij navraag bleek dat de 4 miljoen niet was aangesproken. “Blijkbaar viel de klap door de coronacrisis mee. Dat is ook goed nieuws”, zegt de boven het artikel eerstgenoemde redacteur. Ze wijst op de discussie die in het stuk wordt genoemd: is het een taak voor de overheid om voedsel in te kopen voor mensen die dat zelf niet kunnen betalen? “Die vonden wij interessant.” Ze schrok van de reactie van de voedselbankbestuurder op het stuk, vooral op de kop. “Dat was een van de redenen om nog een keer met hem te praten.” Ze kan zich voorstellen dat een formulering als ‘er is nog geen cent uitgegeven’ kan overkomen als een oordeel.

Haar mede-auteur denkt over dat laatste anders. “Het klopt toch gewoon? En het is niet bedoeld als oordeel.” Hij vermoedt achteraf dat de kop over ‘onnodige miljoenen’ de verkeerde indruk gaf. “Er had misschien beter kunnen staan: ‘miljoenen die nog niet zijn uitgegeven’.” Dat de voedselbanken een nobel doel dienen, betekent niet dat er niet kritisch over geschreven kan worden, zeggen beide redacteuren. Ze kregen van de voedselbanken geen publicabel overzicht van de giften die verloren gingen door het eerste artikel.

De chef van de avondploeg die de voorpagina maakte, kan zich voorstellen dat sommigen de term ‘onnodig’ in de kop interpreteren als ‘er is geld te veel’. “Maar deze kop slaat terug op de formulering in de tekst: het geld bleek niet nodig.” Een langere kop had simpelweg niet gepast.

Oordeel

Dat de noodsteun niet is gebruikt, is inderdaad een opmerkelijk nieuwsfeit. Maar wat betekent het en waarom is het voorpaginanieuws? Heeft het kabinet te snel en dus ‘onnodig’ de beurs getrokken? De redactionele formulering in het begin dat er ‘nog geen cent is uitgegeven’ kan een oordeel doen vermoeden van de auteurs. Of is dit vangnet juist een teken van verstandig vooruitzien, maar achteraf niet nodig gebleken, omdat de voedselbanken zelfs in crisistijd hun eigen broek blijken te kunnen ophouden?

Wie het stuk leest, is geneigd het laatste te geloven en de voedselbanken een pluim te geven. Dat maakt het onbegrip van hun bestuurder over de kop wel voorstelbaar. ‘Ongebruikt’ zou een betere term op die plek geweest zijn. Ook al blijft het de vraag wie dan die donateurs en subsidiegevers zijn die hun gift laten afhangen van een enkele krantenkop en niet de moeite nemen om door te lezen.

Wie dat wel deed, kon concluderen dat voor de gewone exploitatie zijn of haar gift nog even hard nodig was, maar wel tussen de regels door. Juist hier had iets meer duiding en uitleg geholpen: waarom dit nieuws is? Het spreekt niet vanzelf dat journalisten terugkomen op een eerder artikel; goed dat het hier wel is gebeurd.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden