null

OpinieZorg

Niet een tekort aan bedden, maar aan zorgpersoneel joeg Nederland de lockdown in

Betere werkomstandigheden een waardering kunnen het tekort aan verpleegkundigen en verzorgenden terugbrengen, stellen Erica Witkamp en Jeroen Dikken, beiden docent verpleegkunde.

Erica Witkamp en Jeroen Dikken

Verpleegkundigen en verzorgenden hebben een prachtig en veelzijdig vak. Ze ondersteunen mensen van geboorte tot overlijden bij het omgaan met gezondheid en ziekte. Ze doen dit met een vanzelfsprekendheid die maakt dat we ons zelfs in onze kwetsbaarste momenten bij hen veilig voelen.

Om dit vak te mogen uitvoeren, volgen ze een jarenlange opleiding tot basisverpleegkundige of -verzorgende; voor een specialisme nog langer.

Onderzoek wijst uit dat dit loont, omdat een team van goed opgeleide verpleegkundigen en verzorgenden complicaties en onnodige sterfte van patiënten voorkomt. Zij zijn dus niet slechts een ‘kostenpost’ of willekeurige ‘handen aan het bed’, geen ‘poppetjes’ waarmee je ongestraft kunt schuiven. Bovendien, bij schaarste is schuiven slechts verschuiving van het probleem.

Veelkoppig monster

De toenemende vraag naar zorg vormt bij een afnemend aantal verpleegkundigen en verzorgenden wel een probleem. De belangstelling is groot, opleidingen zitten vol. Maar één op de vijf zorgprofessionals is wel ouder dan 55 jaar, veel jongeren stoppen en er is een hoog ziekteverzuim. We moeten dus focussen op behoud, op het verminderen van uitval en verloop.

Die houden vrijwel altijd verband met werkomstandigheden en waardering. We noemen er een paar: weinig contact met patiënten, naasten en collega’s door continue hoge werk- en registratiedruk; niet de zorg kunnen geven die mensen nodig hebben; wél veel verantwoordelijkheden maar weinig bevoegdheden, autonomie en regelmogelijkheden; slechte salariëring, afnemende maatschappelijke waardering en veel misplaatste beelden in de media; weinig hersteltijd. Verpleegkundigen en verzorgenden werken in deeltijd om zelf hersteltijd te regelen of als zzp’er om zelf zeggenschap te krijgen over vrije tijd. Dit gaat ten koste van de binding met het werk en de zorg.

De nieuwe regering lijkt zich de ernst en urgentie van de problematiek echter nóg niet te realiseren, ondanks alle goede adviezen van onder meer de Ser en Raad van State.

In de tang van zorgverzekeraars

Tot onze teleurstelling is in het regeerakkoord geen enkel woord gewijd aan verpleegkundigen en verzorgenden. Partijen leggen de bal bij zorgorganisaties en die zitten weer in de tang van zorgverzekeraars.

Om verpleegkundigen en verzorgenden te behouden moet iederéén aan de bak: de regering, zorgorganisaties, zorgverzekeraars, beroepsopleidingen, onze beroepsgroep zelf én alle burgers. Kretologie als ‘boeien en binden’ is niet genoeg. Een zalvende of juist agressieve bejegening helpt ook niet.

Het vereist niet alleen preventie van de zorgvraag of meer mensen opleiden. Deze problematiek vereist een ‘bètaplan’ gericht op Beslissen, Belonen en Behouden.

Beloon onmisbare professionals met passende waardering

Beslissen over eigen werk, in eigen team en organisatie en in de gezondheidszorg kunnen verpleegkundigen en verzorgenden zelf. Geef en neem ook plaats aan onderhandelingstafels en beslissingsrondes over zorgpakketten. Oók bij besparingen.

Beloon, waardeer en erken het belang van verpleegkundigen en verzorgenden voor de samenleving. Zonder verpleegkundigen en verzorgenden geen ic, geen operaties, geen verpleeghuiszorg, geen thuiszorg, geen kraamzorg.

Beloon onmisbare professionals met passende waardering. Laten we blijvend trots zijn op onze verpleegkundigen en verzorgenden; niet met een eenmalig applaus, maar met boter bij de vis door een financiële beloning die past bij opleiding en verantwoordelijkheid.

Behoud vereist structurele inzet van professionals, organisaties en opleidingen, bijvoorbeeld gericht op professionele ontwikkeling en doorgroei in gecombineerde banen, op vitaliteit en leiderschapsontwikkeling en zorg dat zij zo lang mogelijk willen én kunnen doorwerken.

Een nabije toekomst zonder terugkerende lockdowns? Dat kan alleen met voldoende verpleegkundigen en verzorgenden.

Lees ook:

Waarom code zwart uitbleef - en hoe het nu gaat in de ziekenhuizen

Ruim twee weken na de waarschuwingen voor code zwart lijkt dat scenario afgewend. Toch halen de ziekenhuizen nog niet opgelucht adem.

Lees ook:

Marcel Levi ziet dat de Nederlandse zorg zo’n 10 procent van het zorggeld verspilt

Als de coronacrisis iets aantoont, dan is het wel dat de minister van volksgezondheid meer de baas moet zijn van de zorg, vindt Marcel Levi. De man die tijdens de eerste golf ziekenhuisdirecteur in Londen was, ziet wel wat in een tikkeltje meer ‘National Health Service’ in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden