Opinie MIddenklasse

Niet de vreemdeling, maar de rijke piraat bedreigt de middenklasse

De middenklasse wordt bedreigd maar niet door migratie, zoals VVD en CDA de burger voorhouden, betoogt auteur Gerben Wierda, werkzaam in de financiële sector. Hoed u voor de gladde jongens op het politieke toneel.

VVD en CDA maken zich in toenemende mate druk over de middenklasse, de ‘ruggengraat’ van Nederland: de verpleegkundige, de agent, de leraar en de bouwvakker. Het CDA richt zich daarbij (Buma voorheen, Hoekstra nu) op de immigrant, die een bedreiging zou zijn voor die middenklasse.

De grootste bedreiging van die middenklasse is echter het verdwijnen van het sociale karakter van de maatschappij. De grote verschillen tussen zelfverrijking en exorbitante rijkdom aan de top en een gebrek aan zekerheid en financiële middelen onderop. De onderste laag is al ten prooi gevallen aan deze ontwikkeling, de middenklasse volgt. Rutte en Hoekstra bedelen bij het bedrijfsleven (kennelijk zijn de agent, de brandweerman, de leraar, de verpleegkundige even minder relevant) om loonsverhoging, maar dan wel in ruil voor nog minder zekerheid. Dat is geen middel, dat is nog meer van de kwaal.

Belastingen zijn een lachertje geworden

Wat hebben veel mensen uit die middenklasse gemeen? Ze zijn voor inkomen en zekerheid afhankelijk van publieke en semi-publieke middelen die vooral via een vorm van belasting komen. En laat die belasting nu wereldwijd een lachertje zijn geworden voor grote bedrijven en hun eigenaren, de rijken en superrijken.

Dat geldt ook voor meebetalen aan pensioenen, arbeidsongeschiktheid en dergelijke: werknemers mét rechten verworden tot zzp-ers zónder rechten. Kleine bedrijven moeten er wel in mee, willen ze niet worden weggeconcurreerd in de race to the bottom.

Kortom, die ruggengraat van de samenleving is voor een groot gedeelte een publieke zaak. Gelijke toegang tot gezondheidszorg, onderwijs, rechtspraak, sociale zekerheid kan alleen geregeld worden via eerlijke belastingen en premies. Een fatsoenlijke samenleving vereist handhaving van fatsoenlijke afspraken. Maar dat is niet de boodschap die het publiek te horen krijgt.

In plaats daarvan wordt de bevolking getrakteerd op een boeman: de vreemdeling, die de oorzaak zou zijn van de problemen. Een bliksemafleider, want reken maar dat de bevolking boos is over dat verlies aan kwaliteit en zekerheid in de samenleving. Die boosheid laat zich goed manipuleren en gebruiken.

Twintig jaar geleden waarschuwde de Britse wetenschapper Colin Crouch al voor een ‘post-democratische’ samenleving waarbij er nog verkiezingen zijn, en agressieve journalisten, maar zonder betekenis. Er ontstaat een ‘gecontroleerd spektakel, bestuurd door rivaliserende teams van professionals in het overtuigen’. Wat zich nu in het Verenigd Koninkrijk afspeelt, na jaren van beïnvloeding via schandaalpers en social media, is een voorbeeld.

Gladde jongens staan al op het toneel

In Nederland staan de gladde jongens, de meesters van de overtuiging ook al op het politieke toneel, in andere landen ook. Gevoed door de terechte boosheid van een bevolking, die niet beschermd wordt tegen het piratenkapitalisme. Met professionele technieken houden zij burgers voor dat niet de exorbitant rijke piraat het probleem is, maar de vreemdeling.

Rutte en Hoekstra lopen het risico om door de geschiedenis te worden neergezet als de politici die deze teloorgang van de samenleving hebben gefaciliteerd. Als ze zich echt zorgen maken over de ruggengraat van de samenleving, dan zorgen ze ervoor dat de onzekerheid en de gig economy worden ingedamd en dat met eerlijke (en niet te ontwijken) belastingen de middelen voor die ruggengraat worden vrijgemaakt. Het publieke deel van de welvaart is óók welvaart, heren.

Lees ook:

‘Leg de lat hoger voor migratie’

In zijn HJ Schoo-lezing waarschuwde minister van financiën Wopke Hoekstra, getipt als toekomstig CDA-leider, voor de onvrede die bij de middenklasse dreigt te ontstaan.

‘Veel open deuren’

De commentator van deze krant was daags na de lezing er nog niet van overtuigd dat de lezing van Hoekstra een voorbeeld is van inspirerend leiderschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden