OpinieDiscriminatie

Niet al het politiegeweld tegen zwarte burgers is racisme

De Verenigde Staten zijn door en door racistisch en ook in Nederland heerst institutioneel racisme. Twee stellingen waarop heel wat af te dingen is, schrijft veiligheidsanalist Krijn Lock.

Sinds de gewelddadige dood van George Floyd gaan wereldwijd mensen de straat op om te demonstreren tegen ­racisme. Ook in Nederlandse talkshows en publicaties krijgt het ­onderwerp volop aandacht. Geregeld ­komen twee stellingen aan de orde: Amerika is een door en door racistisch land en ook Nederland kent ‘institutioneel racisme’ waarvoor de blanke burger verantwoordelijk is. Op beide stellingen valt aardig wat af te dingen.

De VS heeft sinds de afschaffing van de slavernij in 1863 inderdaad een pijnlijke geschiedenis, zoals de Jim Crow-wetten van rassenscheiding. Echter, sinds de burgerrechtenbeweging in de jaren zestig is een ongekende hoeveelheid sociale wetgeving op gang gekomen. Ruim 45 jaar later werd een zwarte president niet één, maar tweemaal met ruime meerderheid gekozen. Bovendien liet het agentschap CDC weten dat de afgelopen 55 jaar het aantal zwarte dodelijke slachtoffers van politiegeweld met 75 procent is gedaald.

Men zou verwachten dat de positie van de zwarte Amerikaan significant is verbeterd sinds 1960. De recente demonstraties en gewelddadige plunderingen doen anders vermoeden en volgens veel demonstranten ligt racisme aan het politiegeweld ten grondslag. Maar er zijn ook andere variabelen van invloed.

De moord op George Floyd is niet ­representatief

Het percentage alleenstaande zwarte moeders lag in de jaren zestig op 20. Inmiddels is dit gegroeid naar 62 procent. Daarnaast maken veel zwarte jongeren hun middelbare school niet af en zijn zij veel vaker betrokken bij schietpartijen. In 2018 was de zwarte bevolking (13 procent van alle Amerikanen) verantwoordelijk voor 53 procent van alle moorden en 60 procent van de overvallen. Hoe zit het dan met (racistisch gemotiveerd) politiegeweld? Onderzoeker Heather McDonald schreef afgelopen week in The Wall Street Journal dat de moord op George Floyd niet ­representatief is voor de jaarlijkse 375 miljoen interacties tussen politie en burger in de VS. Niet ras, maar het gedrag is de leidende factor bij deze interacties, aldus McDonald.

Volgens een database van The ­Washington Post schoot de politie in 2019 in totaal 1004 mensen dood. Een kwart van het aantal slachtoffers was zwart. Van hen bleken er slechts negen ongewapend (tegenover negentien ongewapende blanke Amerikanen). Hier zitten racistische incidenten tussen. Maar zet deze aantallen af tegen de misdaadcijfers en stel dan de vraag of racisme hier de enige factor van belang is.

Als het om het handelen van de ­Nederlandse overheid gaat, springen de recente toeslagenaffaire en de dood van Mitch Henriquez in 2015 in Den Haag het meest in het oog. Maar er is in de Tweede Kamer van links tot rechts overeenstemming dat de toeslagen­affaire onderzocht moet worden in een enquête. En in de zaak-Henriquez ­werden agenten vervolgd. Er is geen ­onderzoek voorhanden waaruit blijkt dat Nederlandse agenten zich structureel inlaten met racistisch gemotiveerd geweld.

Dergelijke argumenten worden weggezet als ‘kille statistieken’, geen rekening houdend met persoonlijke ervaringen. Daar valt iets voor te zeggen. Discriminatie bestaat en dient te worden bestreden. Alleen is het huidige ­debat verzand in een dader-slachtoffer- discussie die de werkelijkheid geen recht doet. Mensen die worden gediscrimineerd, kunnen zelf ook discrimineren. Bovendien beperkt discriminatie zich niet tot ras. Of dit nu gaat over ­Marokkanen, Joden, homoseksuelen of mensen van buiten de Randstad.

Zolang je in Nederland met een ­vergrootglas moet zoeken naar incidenten, behoren termen als ‘institutioneel racisme’ en ‘blanke schuld’ niet thuis in het broodnodige debat over discriminatie.

Lees ook:

Gemeenteraad Minneapolis ontbindt politiemacht

De gemeenteraad in Minneapolis heeft unaniem besloten de politie van de Amerikaanse stad te ontbinden en deze te vervangen door een ‘gemeentelijke’ veiligheidsdienst. Het plan komt drie weken nadat de zwarte arrestant George Floyd in Minneapolis stierf als gevolg van politiegeweld.

Demonstratie tegen racisme in Amsterdam-Zuidoost druk bezocht

Ongeveer tienduizend mensen hebben woensdag in Amsterdam-Zuidoost gedemonstreerd tegen racisme. Het protest in het Nelson Mandelapark is zonder incidenten verlopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden