Column Nelleke Noordervliet

Net zo corrupt, dwaas en verslaafd als alle andere Europeanen

Wat leven we toch in een prettig land. We zijn heel tevreden volgens het SCP, zowel over ons eigen leven als over onze laaglandse samenleving. Er is altijd wel wat te mopperen, maar kijken we naar andere landen, dan hebben we het toch maar prima met onszelf getroffen. We stellen onszelf dan ook graag ten voorbeeld. Onze begroting sluit beter, onze kansen zijn gelijker, onze democratie functioneert soepeler, onze kinderen zijn gezonder, onze voetballers scoren vaker. Genoegzaamheid is een ons vanouds bekend fenomeen.

In de Volkskrant van zaterdag 28 september kregen we door Roberto Saviano een onflatteuze spiegel voorgehouden. ‘Nederland is erger dan Napels’, zei hij. Pardon? Erger dan de maffia, de ’ndrangheta, de camorra of hoe die criminele kartels die rechters opblazen en de middenstand afpersen ook maar mogen heten? Echt? Saviano, een zo eminent kenner van al die misdadige structuren dat hij 24/7 wordt bewaakt, liet ons weten dat we al jaren een soepel scharnierpunt zijn in de internationale drugshandel, zoals ook door Pieter Tops en Jan Tromp is opgemerkt. En dat komt omdat onze keurige banken, die onder smetteloos toezicht staan (good governance), en een strak opgeleid management hebben, beide ogen sluiten – zo netjes zijn ze wel – als er kwalijke zaken passeren. Ze zijn te netjes om aan hun eigen integriteit te twijfelen. Ze zijn zo netjes en goed van vertrouwen dat ze een poos geleden heel menslievend allerlei dubieuze leningen overnamen, zodat ze – oeps! – midden in de beerput van Lehman Brothers terechtkwamen. Zielig!

Geld verdienen en arbeidsplaatsen scheppen

En wij, trouw als we zijn aan onze integere banken, legden onze belastingspaarcentjes bij elkaar om de banken voor omvallen te behoeden. En ze bleven staan. Wij allemaal trots. En blij. We hebben wat voor onze banken en ons bedrijfsleven over. Want Shell, Unilever, Philips, DSM en al die andere mammoettankers moesten onder Nederlandse vlag kunnen blijven uitvaren om geld te verdienen en arbeidsplaatsen te scheppen. Voor hen en voor buitenlandse bedrijven die hier een kantoor wilden inrichten, maakten we onze fiscale regelingen zo vriendelijk en behulpzaam, dat aangelokt door die nectar vele minder integere bedrijven gebruik kwamen maken van de faciliteiten. Mexicaanse, Colombiaanse, Italiaanse, Thaise en Amerikaanse drugsadel zette hier mannetjes neer om de wasmachine aan te zetten.

Naïef als we zijn, dachten we dat onze zondeloosheid, onze oprechtheid, onze gezagsgetrouwheid besmettelijk zouden zijn. En dat niet zozeer het criminele geld werd witgewassen alswel de zielen van de criminelen. We dachten dat Nederland garant stond voor recht-door-zee, eerlijk, open. We leven immers in het beste land ter wereld. We hebben een goed functionerend, onafhankelijk rechtssysteem. Het kan hier niet misgaan, zoals het in die zuidelijke landen misgaat. Niettemin wordt hier jaarlijks zestien miljard witgewassen.

Eerder onkreukbaar dan gladde bankiers

Nu ook ABN Amro door de mand is gevallen, na andere grote jongens als Rabo en ING, staan we lelijk op onze gekrulde neuzen te kijken. Twee miljard is verdampt door het witwasschandaal van ABN. Dat is geld waarop wij belastingbetalers eigenlijk recht hadden. De Nederlandse staat is voor 56 procent eigenaar van de bank. Maar onze belegging in ABN Amro-aandelen is een dubieuze investering gebleken. Dat niet alleen: onze ministers van financiën hebben het kennelijk niet zo nauw genomen met het toezicht. Ze hebben erop vertrouwd dat Gerrit Zalm en opvolgers eerder onkreukbare ambtenaren waren dan gladde bankiers. Want zo zijn wij Nederlanders toch?

Het wordt tijd dat we in Nederland onze onschuld verliezen en onszelf gaan zien voor wat we zijn, net zo corrupt, net zo dwaas, net zo verslaafd aan onze genoegens als alle andere Europeanen op wie we zo makkelijk en hautain hebben neergekeken. En intussen moeten de eenvoudige eerlijke lieden, die hun spaargeld bij de banken hebben gestald in de hoop dat er goed op werd gepast, dat er verstandig werd belegd en dat het door de rente een beetje groeide, geld toegeven. Negatieve rente heet dat. De bank gaat er met je geld vandoor. Dat zijn echt maffiapraktijken.

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelle’s en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden